1. Chữ Kana và đơn vị âm

Trong tiếng Nhật, chữ viết cơ bản được gọi là Kana, bao gồm hai bảng chữ cái là Hiragana (chữ mềm) và Katakana (chữ cứng). Mỗi một chữ cái trong bảng Kana đại diện cho một âm tiết, hay chính xác hơn là một "Mora" (đơn vị nhịp thời gian). Điều cốt lõi bạn cần nhớ là: Mỗi chữ Kana chiếm chính xác một nhịp thời gian bằng nhau khi phát âm.

Khác với tiếng Anh nơi các âm tiết có thể bị lướt nhanh hoặc kéo dài tùy theo trọng âm, tiếng Nhật yêu cầu sự đều đặn như nhịp đập của máy đếm nhịp. Ví dụ, từ "sakura" (hoa anh đào) gồm 3 chữ さ (sa) - く (ku) - ら (ra), mỗi chữ sẽ được đọc với thời lượng hoàn toàn bằng nhau: nhịp 1 - nhịp 2 - nhịp 3. Việc duy trì nhịp độ ổn định này là bí quyết đầu tiên để phát âm tiếng Nhật tự nhiên, mượt mà và chuẩn xác.

2. Trường âm

Trường âm là những âm được kéo dài gấp đôi thời gian so với âm bình thường. Nếu một âm bình thường chiếm 1 nhịp (1 mora), thì trường âm sẽ chiếm 2 nhịp (2 mora). Việc phát âm đúng trường âm cực kỳ quan trọng, bởi vì trong tiếng Nhật, việc kéo dài âm hay không sẽ làm thay đổi hoàn toàn ý nghĩa của từ vựng. Nếu bạn phát âm ngắn một từ vốn có trường âm, bạn có thể gây ra những hiểu lầm tai hại trong giao tiếp.

Nguyên tắc chung để tạo trường âm trong bảng Hiragana là thêm các nguyên âm tương ứng đằng sau: Cột A thêm "a", cột I thêm "i", cột U thêm "u", cột E thường thêm "i" (đôi khi thêm "e"), và cột O thường thêm "u" (đôi khi thêm "o"). Với bảng Katakana, trường âm đơn giản chỉ là một dấu gạch ngang "ー". Hãy cùng xem xét các cặp từ dễ nhầm lẫn dưới đây để thấy sự khác biệt về mặt ý nghĩa:

3. Cách phát âm của 「ん」

Chữ 「ん」 (âm "n") là một âm cực kỳ đặc biệt trong tiếng Nhật. Nó là phụ âm duy nhất có thể đứng một mình, tạo thành một nhịp (mora) hoàn chỉnh, và không bao giờ đứng ở đầu từ. Điều phức tạp nhưng cũng thú vị nhất của chữ 「ん」 là âm thanh thực tế của nó sẽ biến đổi tùy thuộc vào phụ âm của chữ cái đứng ngay phía sau nó. Mặc dù khi viết bằng Romaji (chữ cái La-tinh) chúng ta đều viết là "n", nhưng khẩu hình miệng của bạn sẽ tự động điều chỉnh theo nguyên tắc đồng hóa âm.

4. Cách phát âm của 「つ」 (Âm ngắt / Xúc âm)

Chữ 「つ」 nhỏ (chữ tsu được viết kích thước bằng một nửa so với bình thường: っ / ッ) trong tiếng Nhật được gọi là Sokuon (Xúc âm), hay thường gọi là âm ngắt. Nó không được phát âm thành tiếng "tsu", mà đóng vai trò như một nhịp nghỉ (pause) tương đương với 1 mora. Khi gặp chữ này, bạn phải dừng lại, ngậm miệng hoặc giữ hơi trong họng đúng 1 nhịp, sau đó gấp đôi phụ âm của chữ cái đứng ngay phía sau nó. Việc bỏ qua âm ngắt sẽ khiến câu nói mất tự nhiên và làm sai lệch nghĩa hoàn toàn.

5. Cách phát âm của các chữ ghép với các chữ nhỏ 「や」「ゆ」「よ」

Trong hệ thống Kana, ngoài các âm đơn, chúng ta còn có Ảo âm (Yoon) - thường được gọi là chữ ghép. Chữ ghép được tạo ra bằng cách lấy một chữ thuộc cột "i" (ngoại trừ chữ 'i' đứng một mình, ví dụ: ki, shi, chi, ni, hi, mi, ri, gi, ji, bi, pi) kết hợp với các chữ 「や」 (ya), 「ゆ」 (yu), hoặc 「よ」 (yo) được viết nhỏ lại bằng một nửa. Điểm mấu chốt quan trọng nhất: Một tổ hợp chữ ghép dù gồm 2 ký tự nhưng chỉ được đếm là 1 nhịp (1 mora), được phát âm nhanh và liền mạch thành một âm duy nhất.

6. Trọng âm (Pitch Accent) multiline_chart

Tiếng Anh có trọng âm dựa trên "độ mạnh yếu" (stress accent) - nhấn mạnh bằng cách đọc to và kéo dài âm. Nhưng tiếng Nhật lại sử dụng hệ thống "trọng âm cao thấp" (pitch accent). Việc phát âm từ vựng tiếng Nhật giống như việc bạn đàn một bản nhạc với các nốt cao và nốt thấp. Một từ có thể có âm tiết đầu tiên trầm, âm tiết thứ hai bổng, và ngược lại. Nếu đánh sai trọng âm, người Nhật có thể vẫn hiểu qua ngữ cảnh, nhưng nghe sẽ rất "ngại tai" và trong một số trường hợp, từ sẽ bị đổi nghĩa hoàn toàn.

7. Ngữ điệu (Intonation)

Ngữ điệu là sự lên xuống giọng ở cuối câu, thể hiện thái độ và mục đích giao tiếp của người nói. Trong tiếng Nhật chuẩn, nguyên tắc rất đơn giản nhưng hiệu quả: Câu khẳng định hoặc câu trần thuật thường kết thúc bằng việc giữ giọng đi ngang hoặc hơi hạ xuống. Câu hỏi (đặc biệt là có trợ từ "ka" ở cuối) bắt buộc phải lên giọng ở âm tiết cuối cùng. Câu cảm thán biểu thị sự đồng tình, cảm xúc thường được kéo dài và nhấn nhá uyển chuyển.