Tóm tắt kiến thức chương 2 - Ngân hàng thương mại NEU

2.1.1. Phân loại nguồn vốn

- Theo tính chất hoàn trả:
+ Vốn chủ sở hữu: vĩnh viễn, không phải trả lãi, tăng hệ số CAR
+ Vốn nợ: có kỳ hạn, trả lãi, gia tăng đòn bẩy

- Theo thời hạn:
+ Ngắn hạn (<12 tháng): tài trợ vốn lưu động, lãi suất 4–6%/năm
+ Trung hạn (12–60 tháng): đầu tư TSCĐ nhỏ, lãi suất 6–8%/năm
+ Dài hạn (>5 năm): dự án lớn, lãi suất 8–10%/năm

- Theo nguồn gốc:
+ Nội bộ: lợi nhuận giữ lại, quỹ dự phòng, quỹ thặng dư
+ Ngoại bộ: tiền gửi khách hàng, vay NHNN, vay liên ngân hàng, phát hành giấy nợ

Lưu ý thường gặp: “nguồn rẻ” (tiền gửi thanh toán 0–1%) không đồng nghĩa “ổn định”; cần xem xét tỷ lệ rút trước hạn.

2.1.2. Vốn chủ sở hữu

2.1.2.1. Hình thành ban đầu

- Ngân hàng Nhà nước: cấp vốn điều lệ, không lãi
- Cổ đông: vốn góp qua cổ phần thường/ưu đãi, chia theo tỷ lệ sở hữu
- Liên doanh, tư nhân: góp vốn theo điều lệ, chia lợi nhuận

2.1.2.2. Bổ sung trong hoạt động

- Lợi nhuận giữ lại: tỷ lệ trích 10–30% lợi nhuận, tái đầu tư
- Phát hành cổ phần mới: ưu đãi hoặc không ưu đãi quyền biểu quyết
- Trái phiếu chuyển đổi: linh hoạt chuyển thành cổ phần khi USD tăng, giảm rủi ro vốn chủ

2.1.2.3. Các quỹ đặc thù

- Quỹ dự phòng tổn thất: trích ≥10% LNTT, bù nợ xấu
- Quỹ bảo toàn vốn: bù trượt giá lạm phát, giữ sức mua
- Quỹ thặng dư vốn: chênh lệch đánh giá lại TSCĐ, tăng vốn khả dụng

Chú ý: phân biệt vốn điều lệ (cố định) và vốn chủ sở hữu khả dụng (điều chỉnh theo LNTT và quỹ).

2.1.3. Vốn nợ

2.1.3.1. Tiền gửi

- Thanh toán: lãi 0–1%, không giới hạn số dư, phục vụ thanh khoản
- Có kỳ hạn: lãi 3–5%, hạn chế rút trước, ổn định nguồn
- Tiết kiệm: lãi 5–7%, khuyến khích gắn bó dài hạn

Lưu ý: rút trước kỳ hạn chịu phạt lãi, làm thay đổi kỳ hạn thực tế.

2.1.3.2. Vay mượn

- Vay NHNN: tái chiết khấu, tái cấp vốn, lãi thấp 2–4%/năm, giới hạn 15% tổng vốn huy động
- Vay liên ngân hàng: lãi giá thị trường (HIBOR/LIBOR + biên độ), linh hoạt nhưng rủi ro
- Phát hành giấy nợ: kỳ phiếu (ngắn hạn), tín phiếu, trái phiếu (trung/dài hạn), repo – cầm cố chứng khoán ngắn hạn

2.1.3.3. Nguồn khác

- Ủy thác đầu tư: không hạch toán nợ, thu phí đại lý
- Cam kết tín dụng ngoại bảng: tiềm ẩn rủi ro, không ghi sổ sách nhưng chịu rủi ro pháp lý
- Nợ tiềm tàng: bảo lãnh, L/C, ký quỹ khách hàng

2.2. Đặc điểm nguồn vốn & nhân tố ảnh hưởng

Lưu ý: nhiều sinh viên nhầm lẫn lãi suất niêm yết vs lãi suất thực tế. Công thức:

$i_{\text{eff}} = \bigl(1 + \tfrac{i_{\text{nominal}}}{m}\bigr)^{m} - 1$

2.3. Quản lý vốn nợ

2.3.1. Mục tiêu

- Đảm bảo tỷ lệ LDR (Loan to Deposit Ratio) hợp lý <85%
- Tối ưu chi phí vốn trung bình (WACC) sau thuế
- Duy trì dự trữ thanh khoản >100% LCR

2.3.2. Nội dung quản lý

2.3.2.1. Quy mô & cơ cấu

- Dự báo vốn theo kế hoạch tín dụng & hoạt động
- Phân bổ tỷ trọng ngắn/trung/dài hạn theo mục tiêu lợi nhuận & thanh khoản

2.3.2.2. Chi phí trả lãi

- Phân tích nhân tố: lãi suất liên ngân hàng, lạm phát, tín nhiệm khách hàng
- Tính lãi suất bình quân:
$r_{\text{avg}} = \frac{\sum_i r_i \times V_i}{\sum_i V_i}$

2.3.2.3. Quản lý kỳ hạn

- So sánh GAP kỳ hạn danh nghĩa & thực tế; phân tích rủi ro tái cấp vốn
- Sử dụng mô hình ALM để đo đạc chênh lệch kỳ hạn

2.3.2.4. Thanh khoản

- Giám sát LCR, NSFR theo Basel III
- Dự trữ tài sản thanh khoản cao, repo chứng khoán chính phủ
- Kế hoạch kịch bản khủng hoảng: đường cong thanh khoản ngắn hạn

2.3.2.5. Phát triển công cụ mới

- Chứng chỉ tiền gửi thả nổi, repo ngược
- Sản phẩm kết hợp vay & phát hành giấy nợ đồng thời
- Trái phiếu xanh, tín dụng xanh: lãi suất ưu đãi, thúc đẩy ESG