Tóm tắt kiến thức chương 14 - Ngân hàng thương mại NEU

14.1 Vai trò của vốn chủ sở hữu

14.1.1 Tạo lập tư cách pháp nhân & duy trì hoạt động

Vốn chủ sở hữu ban đầu phải đủ để:

- Mua sắm TSCĐ, công nghệ, trang thiết bị
- Đảm bảo vốn lưu động khởi đầu
 

$VCSH_{min} = Vốn\ pháp\ định + Vốn\ lưu\ động\ khởi\ đầu$

14.1.2 Nguồn tài trợ trung – dài hạn

Vốn chủ sở hữu ưu tiên dùng cho:

- Đầu tư TSCĐ dài hạn
- Cấp tín dụng trung – dài hạn
- Góp vốn liên doanh, đầu tư chứng khoán
 

14.1.3 “Lá chắn” bảo vệ người gửi tiền

VCSH bù lỗ khi tổn thất:

- Tổn thất tín dụng vượt dự phòng → dùng VCSH
- Thứ tự thanh toán khi giải thể:
+ Người gửi tiền bảo đảm
+ Chủ nợ khác
+ Cổ đông
 

14.1.4 Điều tiết & giám sát ngân hàng

NHNN quy định giới hạn dựa trên VCSH:

- Loan‐to‐Equity: tỷ lệ cho vay/tổng VCSH
- Securities‐to‐Equity: đầu tư chứng khoán/tổng VCSH
- Đòn bẩy tối đa:
$Leverage = \frac{Tổng\ TS}{VCSH} \le 20$

14.2 Cấu thành vốn chủ sở hữu

14.2.1 Theo ngân hàng

$VCSH = Tổng\ Tài\ sản - Tổng\ Nợ$

14.2.1.1 Cổ phiếu thường (Common Equity)

- Mệnh giá: $CE = N_{cps}\times mệnh\ giá$
- Thặng dư vốn (APIC): $APIC = \sum (Giá_{phát\ hành} - mệnh\ giá)$
- Lợi nhuận giữ lại (RE)

14.2.1.2 Cổ phiếu ưu đãi (Preferred Equity)

- Cổ tức cố định: $Div_{pref} = suất_{ưu\ đãi}\times mệnh\ giá$
- Tích lũy nếu không chia
- Ưu tiên trước cổ thường, không có quyền biểu quyết

14.2.1.3 Các quỹ trong VCSH

- Quỹ dự phòng tổn thất tín dụng
- Quỹ bổ sung vốn điều lệ (bù trượt giá)
- Quỹ thặng dư vốn (dự phòng rủi ro thị trường)

14.2.2 Theo Basel (NH Trung ương)

14.2.2.1 Vốn cấp 1 (Tier 1)

- CET1 = CP thường + RE – Lỗ lũy kế – Tài sản vô hình
- AT1 = Cổ phiếu ưu đãi vô hạn, không kỳ hạn, cổ tức không bắt buộc
 

$Tier1 = CET1 + AT1$

14.2.2.2 Vốn cấp 2 (Tier 2)

- Quỹ dự phòng tín dụng
- Trái phiếu chuyển đổi, ưu đãi có kỳ hạn
- Tái đánh giá TSCĐ
 

$Tier2 \le 100\%\times CET1$

14.2.2.3 Vốn cấp 3 (Tier 3)

- Nợ ngắn hạn (≤2 năm) bù rủi ro thị trường
- Không vượt Tier 1

14.3 Quản lý & kiểm soát vốn chủ sở hữu

14.3.1 Mục tiêu

- Đạt CAR tối thiểu (≥8% theo Basel III)
- Tối ưu ROE cho cổ đông

14.3.2 Chỉ số an toàn vốn

- VCSH/Tổng tiền gửi:
$\rho_1 = \frac{VCSH}{Tiền\ gửi}$
- VCSH/Tổng Tài sản:
$\rho_2 = \frac{VCSH}{Tổng\ TS}$
- CAR:
$CAR = \frac{Tier1 + Tier2 - Khấu\ trừ}{RWA} \ge 8\%$
 

Với $RWA = \sum EAD_i \times \beta_i$ EAD: Exposure at Default; β: hệ số rủi ro

Bảng so sánh hệ số rủi ro (β)

14.3.3 Hiệu quả sử dụng vốn

ROE:
$ROE = \frac{Lợi\ nhuận\ sau\ thuế}{VCSH}\times100\%$

Bảng đánh giá phương án tăng vốn

Chú ý & lưu ý thường nhầm

- Vốn pháp định ≠ Vốn an toàn (CAR).
- RWA bao gồm cả tài sản ngoại bảng (derivatives, guarantees).
- CET1 là thước đo chính khả năng chịu lỗ.
- Ưu đãi cổ tức không khấu trừ thuế → chi phí vốn thực cao.
- Đòn bẩy cao có thể làm ROE tăng nhưng rủi ro thanh khoản cũng tăng.