Tóm tắt kiến thức chương 15 - Ngân hàng thương mại NEU

15.1. Khái niệm và mục tiêu

15.1.1. Khái niệm

Phân tích kết quả kinh doanh của NHTM là thu thập, xử lý thông tin tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động thông qua các tiêu chí đã chọn.

15.1.2. Mục tiêu

- Làm rõ thực trạng hoạt động và so sánh với đối thủ cạnh tranh;
- Xác định mục tiêu lợi nhuận cần đạt;
- Chẩn đoán nguyên nhân kém hiệu quả để cải tiến;
- Dự trù các nhân tố hình thành kết quả và đề xuất biện pháp.
 

15.2. Quy trình/ Tổ chức phân tích

Quy trình phân tích gồm 5 bước:

- Bước 1: Lựa chọn phương pháp (thường dùng phương pháp DuPont);
- Bước 2: Thu thập, xử lý số liệu từ báo cáo tài chính;
- Bước 3: Lựa chọn tiêu chí phân tích;
- Bước 4: Tính toán biến động, phân tích và đánh giá;
- Bước 5: Xác định hướng phát triển và giải pháp.

15.2.1. Phương pháp DuPont

Đánh giá sự tác động tương hỗ giữa các chỉ tiêu tạo nên ROE, ROA, bao gồm doanh thu lãi, chi phí, cơ cấu tài sản, đòn bẩy vốn…

15.3. Các báo cáo tài chính

15.3.1. Báo cáo chủ yếu

- Bảng cân đối kế toán: phản ánh quy mô, cơ cấu tài sản – nguồn vốn tại 1 thời điểm;
- Báo cáo kết quả kinh doanh: tổng hợp thu – chi, lãi – lỗ trong kỳ;
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: phân loại dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư, tài chính.

15.3.2. Lưu ý sinh viên hay nhầm lẫn

+ Giá trị sổ sách không phản ánh giá thị trường hiện tại.
+ Cân đối trung bình (average balance) khác cân đối cuối kỳ.
 

15.4. Nội dung phân tích

15.4.1. Phân tích quy mô, cơ cấu, tăng trưởng

15.4.1.1. Huy động vốn

Các chỉ tiêu chính:

- Quy mô & tốc độ tăng trưởng tiền gửi thanh toán, tiết kiệm;
- Cơ cấu nguồn vốn;
- Nhân tố ảnh hưởng: lãi suất thị trường, thu nhập dân cư, chính sách sản phẩm, kênh huy động.

15.4.1.2. Tín dụng

Định nghĩa:
$\text{Dư nợ cuối kỳ} = \text{Dư nợ đầu kỳ} + \text{Doanh số cho vay} - \text{Doanh số thu nợ}$

Chỉ tiêu bổ trợ:
$\text{Dư nợ bình quân} = \frac{\sum_{i=1}^{n}\text{Dư nợ cuối ngày}_i}{n}$

Nhân tố ảnh hưởng: chính sách lãi suất, hạn mức, tài sản đảm bảo, quy trình thẩm định.

15.4.2. Phân tích doanh thu và chi phí

- Doanh thu từ lãi: $\sum (\text{Số dư tài sản sinh lãi}\times \text{Lãi suất})$
- Chi phí trả lãi: $\sum (\text{Số dư nguồn vốn phải trả lãi}\times \text{Lãi suất})$
- Chênh lệch thu–chi lãi = Doanh thu lãi – Chi phí trả lãi;
- Doanh thu khác: phí dịch vụ, kinh doanh ngoại tệ, chứng khoán;
- Chi phí hoạt động: lương, khấu hao, thuê, chi phí khác;
- Chi phí dự phòng: tín dụng, chứng khoán, rủi ro thị trường.

15.4.3. Phân tích các tỷ lệ

15.4.3.1. Tỷ lệ sinh lời

Lưu ý: ROA phản ánh hiệu quả tài sản, ROE phản ánh hiệu quả vốn. Sinh viên thường nhầm lẫn dùng giá trị cuối kỳ thay vì bình quân.

15.4.3.2. Tỷ lệ rủi ro

Các chỉ tiêu rủi ro cơ bản:

- Tỷ lệ nợ xấu = Nợ xấu / Tổng dư nợ;
- Tỷ lệ dự phòng tín dụng = Dự phòng / Nợ xấu;
- Khe hở lãi suất = Tích độ nhạy lãi suất × biến động lãi suất;
- Tỷ lệ thanh khoản = Tài sản thanh khoản / Nợ ngắn hạn.

Bảng so sánh ROA và ROE

Chú ý & lưu ý

+ Phải dùng số dư bình quân cho mẫu số khi tính ROA, ROE;
+ Phân biệt rõ nợ xấu (dư nợ có vấn đề) và dự phòng (khoản trích lập);
+ Khi tính khấu hao, tránh bỏ sót tài sản giá trị nhỏ nhưng tích luỹ lâu năm;
+ DuPont là phương pháp phân tích tương tác chỉ tiêu, không phải công thức duy nhất tính ROE.