Tóm tắt kiến thức chương 7 - Ngân hàng thương mại NEU

7.1. CÁC LOẠI GIÁ SẢN PHẨM CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Ngân hàng thương mại định giá sản phẩm dựa trên hai thành phần chính:

- Lãi suất: tỷ lệ phần trăm trên số tiền gốc tính theo năm hoặc kỳ hạn cụ thể.
- Phí: có thể là mức cố định hoặc tỷ lệ phần trăm tính trên quy mô giao dịch/dịch vụ.
 

Lưu ý: Không nhầm lẫn lãi suất (trả lãi định kỳ) với phí (một lần hoặc định kỳ khác).

7.1.1. Lãi suất (năm)

Định nghĩa cơ bản:

$i = \frac{\text{lãi}}{\text{gốc}} \times 100\%/năm$
 

Ví dụ: Gửi 100 triệu, kỳ hạn 6 tháng, lãi suất 12%/năm → lãi = 100×(6/12)×12% = 6 triệu đồng.

a. Phân theo đối tượng

- Huy động: tiền gửi thanh toán, tiết kiệm, có kỳ hạn…
+ Tiết kiệm kỳ hạn dài thường có lãi suất cao hơn.
- Tín dụng: cho vay ngắn, trung và dài hạn, chiết khấu giấy tờ có giá…
+ Lãi suất tín dụng thường cao hơn lãi huy động để bù đắp chi phí rủi ro.

b. Phân theo kỳ hạn

- Ngắn hạn (<1 năm): thanh khoản cao, rủi ro thấp.
- Trung – dài hạn (>1 năm): biến động lãi suất và rủi ro tín dụng cao hơn.

c. Theo phương thức điều chỉnh

Chú ý: Hỗn hợp không phải linh hoạt hoàn toàn mà là kết hợp giai đoạn cố định và thả nổi.

d. Theo quy định trần – sàn

- Trần: mức tối đa do NHNN quy định để kiểm soát lạm phát.
- Sàn: mức tối thiểu đảm bảo lợi nhuận tối thiểu cho ngân hàng.

e. Thông thường – Ưu đãi

- Thông thường: áp dụng đại trà.
- Ưu đãi: dành cho khách hàng VIP, doanh nghiệp lớn, hoặc chương trình khuyến mãi đặc biệt.

f. Nội tệ – Ngoại tệ

- Lãi suất VND chịu ảnh hưởng lạm phát nội địa; lãi suất USD phụ thuộc cung–cầu và biến động tỷ giá.

g. Lãi suất cơ sở

- Căn cứ lãi thị trường liên ngân hàng hoặc lãi chiết khấu NHNN; làm chuẩn cho khách hàng uy tín nhất.

7.1.2. Phí và chênh lệch giá

Phí dịch vụ bao gồm:

- Tỷ lệ phần trăm (ví dụ: bảo lãnh 0,3% trên giá trị cam kết).
- Mức cố định (phí quản lý tài khoản, phí thuê két an toàn…).
- Chênh lệch giá: mua/bán ngoại tệ, vàng miếng.

7.2. ĐỊNH GIÁ CÁC SẢN PHẨM CỦA NGÂN HÀNG

7.2.1. Nhân tố tác động

- Thu nhập ròng dự tính (lợi nhuận sau thuế) ảnh hưởng trực tiếp.
- Cạnh tranh về giá – phi giá: khuyến mãi, chất lượng dịch vụ.
- Rủi ro tín dụng: cần dự phòng tổn thất và chi phí vốn.
- Ổn định vĩ mô: lạm phát, tỷ giá, chính sách tiền tệ.

7.2.2. Phương pháp định giá

7.2.2.1. Tổng hợp Chi phí – Thu nhập

- Công thức: Giá bán = Tổng chi phí + Thu nhập cần đạt.
- Chi phí: lãi huy động, phí vận hành, dự phòng mất vốn, thuế.
- Phù hợp cho sản phẩm tiêu chuẩn, khách hàng cá nhân.

7.2.2.2. Cá biệt

- Xác định giá riêng theo mục tiêu chiến lược như thâm nhập thị trường hoặc giữ chân khách hàng VIP.
- Phù hợp cho doanh nghiệp lớn, hợp đồng dài hạn.

7.3. XÁC ĐỊNH LÃI SUẤT TÍN DỤNG

7.3.1. Theo Chi phí – Thu nhập

- Xác định các thành phần chi phí: lãi huy động, phí quản lý, dự phòng, thuế và lợi nhuận mong muốn.
$i_{cho vay} = \frac{\sum(\text{chi phí} + \text{lợi nhuận})}{\text{dư nợ}} \times 100\%$
 

a. Chi phí bình quân

- Dùng lãi suất bình quân kỳ trước làm chuẩn, sau đó điều chỉnh theo xu hướng thị trường.
 

b. Lãi suất cận biên

- Phản ánh chi phí huy động thêm khi cần vốn đột xuất.

7.3.2. Theo lãi suất cơ bản

$i_{cho vay} = i_{cơ bản} + \text{biên rủi ro}$
- i cơ bản: lãi liên ngân hàng (SIBOR), lãi chiết khấu NHNN.
- Biên rủi ro: tùy mức độ tín nhiệm của khách hàng.

7.4. ĐỊNH GIÁ NGUỒN HUY ĐỘNG

7.4.1. Chỉ phí huy động

- Lãi suất trả khách hàng cộng chi phí phi lãi như ATM, khuyến mãi, quay thưởng.

7.4.2. Xác định lãi suất huy động

a. Dựa trên lạm phát & kỳ vọng

$i = \pi + r_{kỳ vọng}$
 

b. Dựa trên lãi suất liên ngân hàng/chiết khấu

- Điều chỉnh biên độ để đảm bảo biên lợi nhuận.
 

c. Dựa trên tài sản sinh lời

$i_{huy động} = i_{cho vay} - \text{lãi gộp ngân hàng}$

7.5. ĐỊNH GIÁ CÁ BIỆT

Dành cho khách hàng lớn, quan hệ lâu dài:

- Xác định mục tiêu: mở rộng thị phần, tăng doanh số, duy trì khách hàng.
- Ưu đãi: giảm lãi suất, giảm phí, dịch vụ hỗ trợ cao cấp.

7.6. ĐỊNH GIÁ CÁC DỊCH VỤ KHÁC

Dịch vụ thanh toán, ngoại tệ, chứng khoán, bảo lãnh, uỷ thác:

- Trực tiếp: phí giao dịch, bưu phí, ATM.
- Gián tiếp: chi phí quản lý, khấu hao cơ sở vật chất, quảng cáo.
- Thu nhập ròng: sau thuế và lợi nhuận mong muốn.

7.7. XÁC ĐỊNH PHÍ TÍN DỤNG

Gồm phí thẩm định, công chứng, quản lý hợp đồng; được cộng vào tổng chi phí vay để xác định lãi suất thực tế.

Ghi nhớ tổng hợp: Cân bằng giữa cạnh tranh giá và mục tiêu lợi nhuận; phân biệt rõ từng loại lãi suất và phí để tránh sai sót khi tính toán.