Tóm tắt kiến thức chương 3 - Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
Khái quát nhanh Chương 3 – lịch trình lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam sau 1975: thống nhất đất nước, Đổi mới 1986, công nghiệp-hoá, hội nhập WTO, khát vọng 2045, các đại hội VI → XIII, 3 đột phá chiến lược và thành tựu kinh tế-xã hội.
3 đột phá chiến lượcChương 3Công nghiệp hóa hiện đại hóaCương lĩnh 1991Cương lĩnh 2011Hội nhập quốc tếKhát vọng 2045Lịch sử Đảng Cộng sản Việt NamĐại hội VIĐại hội XIIIĐổi mới 1986
Đảng lãnh đạo cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội
và tiến hành công cuộc đổi mới (1975-2018)
I. Lãnh đạo cả nước xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc 1975-1986
1. Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc 1975-1981
- Thuận lợi: Đất nước hòa bình, độc lập, thống nhất, cả nước đi lên CNXH.
- Khó khăn: Hậu quả chiến tranh nặng nề, xuất phát điểm kinh tế thấp, bị bao vây cấm vận, thế lực thù địch phá hoại.
- Hội nghị TW 24 (8/1975): Chủ trương thống nhất nước nhà nhanh chóng để phát huy sức mạnh tổng hợp.
- Tổng tuyển cử (25/4/1976): Bầu Quốc hội chung, đạt tỷ lệ 98,77% cử tri đi bầu.
- Kỳ họp thứ nhất Quốc hội (6-7/1976): Đặt tên nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đổi tên Sài Gòn thành TP. Hồ Chí Minh.
Đổi tên Đảng Lao động Việt Nam thành Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đường lối chung của thời kỳ quá độ:
- Nắm vững chuyên chính vô sản, phát huy quyền làm chủ tập thể.
- Tiến hành 3 cuộc cách mạng: QHSX, Khoa học - kỹ thuật (then chốt), Tư tưởng và văn hóa.
- Đẩy mạnh công nghiệp hóa XHCN là nhiệm vụ trung tâm.
- Chiến tranh biên giới Tây Nam (1978-1979): Đánh đuổi quân xâm lược Pol Pot, cứu nhân dân Campuchia khỏi nạn diệt chủng.
- Chiến tranh biên giới phía Bắc (2/1979): Đánh trả cuộc tấn công quy mô lớn, bảo vệ chủ quyền quốc gia.
- Đổi mới bước đầu: Chỉ thị 100-CT/TW (1/1981) về khoán sản phẩm trong nông nghiệp ("Khoán 100"); Quyết định 25-CP, 26-CP tạo quyền chủ động cho xí nghiệp quốc doanh.
2. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng và các bước đột phá tiếp tục đổi mới kinh tế 1982-1986
- Khẳng định nước ta đang ở chặng đường đầu tiên của thời kỳ quá độ, đầy khó khăn, phức tạp.
- Xác định 2 nhiệm vụ chiến lược: Xây dựng thành công CNXH và Bảo vệ vững chắc Tổ quốc XHCN.
- Đổi mới kinh tế: Tập trung sức phát triển mạnh nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, ra sức đẩy mạnh sản xuất hàng tiêu dùng.
Hội nghị TW 6 (7/1984): Tập trung giải quyết cấp bách về phân phối lưu thông. Đẩy mạnh thu mua nắm nguồn hàng, điều chỉnh giá cả, tiền lương cho phù hợp thực tế.
Hội nghị TW 8 (6/1985): Xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu hành chính bao cấp, lấy giá - lương - tiền làm khâu đột phá để chuyển sang hạch toán kinh doanh XHCN. Thực hiện cơ chế một giá.
Bộ Chính trị (8/1986): Kết luận 3 vấn đề: Điều chỉnh lớn cơ cấu sản xuất (lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu); Đổi mới cải tạo XHCN (nhiều thành phần kinh tế); Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế.
II. Lãnh đạo công cuộc đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế 1986-2018
1. Đổi mới toàn diện, đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội 1986-1996
Với tinh thần "Nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật", Đại hội đã rút ra 4 bài học quý báu:
- Kinh tế: Xóa bỏ cơ chế bao cấp, phát triển kinh tế nhiều thành phần. Tập trung 3 chương trình kinh tế lớn: lương thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu.
- Đột phá Khoán 10 (4/1988): Giao khoán sản phẩm đến hộ nông dân, tạo động lực to lớn giúp Việt Nam từ thiếu đói thành xuất khẩu gạo (1989).
Thông qua Cương lĩnh 1991 và Chiến lược ổn định, phát triển KTXH 1991-2000. Lần đầu tiên khẳng định: "Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động".
- 1. Do nhân dân lao động làm chủ.
- 2. Nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu tư liệu sản xuất chủ yếu.
- 3. Nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
- 4. Con người giải phóng khỏi áp bức, làm theo năng lực hưởng theo lao động.
- 5. Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết.
- 6. Quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân thế giới.
Đảng chỉ rõ 4 nguy cơ lớn trước mắt cần vượt qua:
2. Tiếp tục công cuộc đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế 1996-2018
Đại hội VIII (1996)
Đưa đất nước sang thời kỳ mới đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
- Hoàn thành cơ bản nhiệm vụ chặng đường đầu thời kỳ quá độ.
- Giữ vững độc lập tự chủ đi đôi với mở rộng quan hệ quốc tế.
- Lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản.
Đại hội IX (2001)
Bước vào thế kỷ XXI, hoàn thiện mô hình kinh tế.
- Khẳng định mô hình Kinh tế thị trường định hướng XHCN là mô hình kinh tế tổng quát.
- Kinh tế nhiều thành phần, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo.
Đại hội X (2006)
Nâng cao năng lực lãnh đạo, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển.
- Bổ sung 2 đặc trưng mới vào Cương lĩnh: "Dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh" và "Nhà nước pháp quyền XHCN".
- Đột phá: Cho phép đảng viên làm kinh tế tư nhân.
- Ban hành Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020.
Đại hội XI (2011)
Bổ sung, phát triển Cương lĩnh 1991 (Cương lĩnh 2011).
- Hoàn thiện 8 đặc trưng, 8 phương hướng và nắm vững 8 mối quan hệ lớn của CNXH.
- Đề ra 3 đột phá chiến lược: Thể chế kinh tế thị trường, Nguồn nhân lực chất lượng cao, Kết cấu hạ tầng đồng bộ.
Đại hội XII (2016)
Tập trung đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới. Xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm:
3. Thành tựu, kinh nghiệm của công cuộc đổi mới
- Kinh tế: Tăng trưởng khá, ra khỏi tình trạng kém phát triển (2008). GDP 2018 đạt 7,08%, thu nhập >2.500 USD. Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN hình thành.
- Xã hội: Đời sống cải thiện, tỷ lệ nghèo giảm từ 58% (1993) xuống còn ~6% (2018). Đi đầu trong Mục tiêu Thiên niên kỷ.
- Quốc phòng, đối ngoại: Chủ quyền giữ vững. Có quan hệ ngoại giao với 188/193 nước. Hội nhập sâu rộng (WTO, APEC, ASEAN).
Kinh tế phát triển chưa bền vững, năng lực cạnh tranh còn thấp. Bốn nguy cơ (tụt hậu, chệch hướng, tham nhũng, diễn biến hòa bình) vẫn tồn tại. Suy thoái đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ.
Đổi mới không ngừng sáng tạo nhưng kiên định mục tiêu. Quán triệt "dân làm gốc". Đổi mới toàn diện, đồng bộ, bám sát thực tiễn. Đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết. Thường xuyên tự chỉnh đốn Đảng.
III. Những bài học lớn về sự lãnh đạo của Đảng
Từ thực tiễn hơn 80 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đúc kết những bài học lịch sử mang tính quy luật, là kim chỉ nam cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc:
Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện CNXH và CNXH là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc. Đây là nội dung hàng đầu trong tư tưởng Hồ Chí Minh và là quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam.
Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân
Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân. Thực hiện phương châm: "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra".
Không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết
Đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế. Khép lại quá khứ, xóa bỏ định kiến, lấy mục tiêu chung của lợi ích quốc gia, dân tộc làm điểm tương đồng, xây dựng Mặt trận Tổ quốc vững mạnh.
Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
Huy động cao nhất nguồn lực trong nước đồng thời tranh thủ hiệu quả nguồn lực từ bên ngoài. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, tạo thế và lực để phát triển đất nước.
Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định
Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng. Thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực cầm quyền và đạo đức cách mạng, đẩy lùi quan liêu, tham nhũng và sự suy thoái.
"Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ và vị thế như ngày nay. Đó là kết quả sự nỗ lực phấn đấu không ngừng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân... Chúng ta có quyền tự hào về bản chất tốt đẹp, truyền thống anh hùng và lịch sử vẻ vang của Đảng ta."
— Trích Nghị quyết Hội nghị TW 4 khóa XII (10/2016)
2.222 xem 5 kiến thức 7 đề thi
11.862 lượt xem 01/10/2025
19.938 lượt xem 28/01/2026
12.504 lượt xem 14/10/2025
19.523 lượt xem 21/01/2026
19.653 lượt xem 27/01/2026
16.915 lượt xem 16/12/2025
17.542 lượt xem 07/01/2026
19.547 lượt xem 21/01/2026
3.015 lượt xem 11/07/2025
