- Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
- Giáo trình chung
- Đã kiểm duyệt
Tóm tắt kiến thức chương 1 Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
Tổng hợp chi tiết chương 1 môn Lịch sử Đảng: bối cảnh thành lập Đảng, Cương lĩnh đầu tiên và tiến trình đấu tranh cách mạng giành chính quyền từ 1930 đến 1945.
- Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930 đã chấm dứt hoàn toàn cuộc khủng hoảng đường lối cứu nước kéo dài nhiều thập kỷ.
- Cương lĩnh chính trị đầu tiên xác định đúng đắn con đường cách mạng độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội.
- Ba cao trào cách mạng giai đoạn 1930–1945 là những cuộc tập dượt chiến lược chuẩn bị lực lượng toàn diện cho dân tộc.
- Đảng hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo chiến lược tại Hội nghị Trung ương 8, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.
- Thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do.
I. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và Cương lĩnh chính trị đầu tiên
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời vào đầu năm 1930 là kết quả tất yếu của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam.
1. Bối cảnh lịch sử
Bối cảnh quốc tế và quốc nội cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đã tạo ra những tiền đề thực tiễn cho sự chuyển biến của phong trào giải phóng dân tộc.
a) Tình hình thế giới và trong nước
Chủ nghĩa tư bản phương Tây chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, đẩy mạnh việc xâm chiếm và áp bức thuộc địa trên phạm vi toàn cầu.
- Cách mạng Tháng Mười Nga: thắng lợi năm 1917 làm biến đổi cục diện thế giới → mở ra thời đại cách mạng vô sản.
- Quốc tế Cộng sản: thành lập tháng 3-1919 do V.I. Lênin đứng đầu → giữ vai trò bộ tham mưu lãnh đạo phong trào vô sản quốc tế.
- Luận cương của Lênin: Đại hội II Quốc tế Cộng sản năm 1920 thông qua Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa → soi sáng con đường cứu nước.
- Thực dân Pháp xâm lược: nổ súng năm 1858 tại Đà Nẵng → triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp ước Patenôtre năm 1884 đầu hàng hoàn toàn.
- Chính sách thống trị: áp đặt chế độ thực dân nửa phong kiến → chia Việt Nam thành ba kỳ với các chế độ cai trị riêng biệt.
Hai cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã làm chuyển biến sâu sắc cơ cấu kinh tế và quan hệ giai cấp tại Việt Nam.
b) Sự phân hóa giai cấp và mâu thuẫn xã hội
Xã hội thuộc địa chứng kiến sự chuyển biến rõ rệt về địa vị kinh tế và thái độ chính trị giữa các tầng lớp dân cư.
| Giai cấp | Địa vị kinh tế | Thái độ chính trị |
|---|---|---|
| Địa chủ | Chiếm phần lớn ruộng đất | Phân hóa thành địa chủ phản động và yêu nước |
| Nông dân | Chiếm hơn 90% dân số | Bị bóc lột nặng nề, là lực lượng cách mạng đông đảo |
| Công nhân | Ra đời sớm, thuần nhất | Có tinh thần triệt để cách mạng, giữ vai trò lãnh đạo |
| Tư sản | Bị tư bản Pháp chèn ép | Phân hóa thành tư sản mại bản và tư sản dân tộc |
| Tiểu tư sản | Đời sống bấp bênh | Trí thức nhạy cảm thời cuộc, hăng hái cứu nước |
Cơ cấu xã hội mới dẫn đến hai mâu thuẫn cơ bản, trong đó mâu thuẫn dân tộc giữ vị trí bao trùm và chi phối toàn bộ tiến trình lịch sử.
- Mâu thuẫn dân tộc
Toàn thể dân tộc Việt Nam đối kháng với thực dân Pháp xâm lược → mâu thuẫn chủ yếu hàng đầu cần giải quyết.
- Mâu thuẫn giai cấp
Nông dân đối kháng với địa chủ phong kiến → mâu thuẫn cơ bản gắn liền nhiệm vụ ruộng đất.
Việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa hai mâu thuẫn này là thước đo tính đúng đắn của mọi đường lối cách mạng.
c) Các phong trào yêu nước trước khi có Đảng
Các phong trào chống Pháp diễn ra sôi nổi trên cả nước nhưng lần lượt thất bại do khủng hoảng về hệ tư tưởng lãnh đạo.
- Khuynh hướng phong kiến
- Phong trào Cần Vương: Vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết lãnh đạo
- Khởi nghĩa Yên Thế: Hoàng Hoa Thám tổ chức phong trào nông dân
- Khuynh hướng dân chủ tư sản
- Xu hướng bạo động: Phan Bội Châu khởi xướng phong trào Đông Du
- Xu hướng cải cách: Phan Châu Trinh vận động phong trào Duy Tân
- Việt Nam Quốc dân đảng: Nguyễn Thái Học lãnh đạo khởi nghĩa Yên Bái
Sự bế tắc của các khuynh hướng cũ đòi hỏi lịch sử phải tìm kiếm một con đường giải phóng dân tộc theo hệ tư tưởng mới.
Khởi nghĩa Yên Bái thất bại do công tác chuẩn bị vũ trang chưa đủ chu đáo.
Nguyên nhân cốt lõi là giai cấp tư sản Việt Nam non yếu, thiếu đường lối chính trị đúng đắn.
Thất bại của Việt Nam Quốc dân đảng năm 1930 đã khép lại hoàn toàn vai trò của ý thức hệ tư sản trong phong trào giải phóng dân tộc.
2. Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện thành lập Đảng
Hành trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ năm 1911 đã từng bước tạo lập các tiền đề quyết định cho sự ra đời của Đảng.
a) Chuẩn bị về tư tưởng và chính trị
Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường cách mạng vô sản sau khi nghiên cứu Luận cương của Lênin vào tháng 7-1920.
- 1911Rời bến cảng Nhà Rồng
Bắt đầu hành trình khảo sát thực tiễn nhiều nước thuộc địa và tư bản phát triển.
- 1919Gửi Yêu sách 8 điểm
Đưa văn bản đòi quyền tự do dân chủ tới Hội nghị Versailles → gây tiếng vang lớn.
- 1920Gia nhập Quốc tế III
Bỏ phiếu tán thành Quốc tế Cộng sản tại Đại hội Tours → trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên.
- 1921–1925Truyền bá chủ nghĩa Mác
Sáng lập báo Người cùng khổ → xuất bản tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp.
Tác phẩm Đường cách mệnh xuất bản năm 1927 đã xác định rõ hệ thống quan điểm chính trị nền tảng cho cách mạng Việt Nam.
- Con đường cách mạng: giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp → độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội.
- Mối quan hệ quốc tế: cách mạng thuộc địa là bộ phận khăng khít của cách mạng vô sản thế giới → có thể chủ động giành thắng lợi trước chính quốc.
- Lực lượng nòng cốt: công nông là gốc của cách mệnh → tiểu tư sản, trí thức là bầu bạn đồng minh.
- Yếu tố then chốt: cách mạng trước hết phải có đảng cách mệnh vững vàng → lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm cốt lõi tư tưởng.
Hệ thống lý luận cách mạng giải phóng dân tộc của Người là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn các nước thuộc địa.
b) Chuẩn bị về tổ chức
Quá trình chuẩn bị tổ chức được triển khai bài bản thông qua việc gây dựng các cơ sở huấn luyện và hạt nhân cán bộ cách mạng.
- Phong trào vô sản hóa
- Chủ trương của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đưa hội viên vào các hầm mỏ, đồn điền cùng lao động nhằm rèn luyện lập trường giai cấp công nhân.
Phong trào vô sản hóa năm 1928 đã thúc đẩy việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào sâu rộng trong phong trào công nhân Việt Nam.
- Thành lập Tâm tâm xã
Tập hợp những thanh niên yêu nước tại Quảng Châu làm tiền đề lập tổ chức mới.
- Thành lập Cộng sản đoàn
Lựa chọn các cá nhân ưu tú nhất tháng 2-1925 làm hạt nhân lãnh đạo nòng cốt.
- Thành lập Thanh niên
Thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tháng 6-1925 tại Quảng Châu.
- Đào tạo cán bộ
Mở các lớp huấn luyện chính trị, ra báo Thanh niên làm cơ quan ngôn luận tuyên truyền.
Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là bước quá độ trực tiếp chuẩn bị về nhân sự và tổ chức cho sự ra đời của chính đảng vô sản.
3. Thành lập Đảng và Cương lĩnh chính trị đầu tiên
Năm 1929, phong trào cách mạng trong nước phát triển vượt bậc dẫn tới sự phân hóa và đòi hỏi thống nhất tổ chức cộng sản.
a) Ba tổ chức cộng sản và Hội nghị hợp nhất
Sự bùng nổ của phong trào công nhân và phong trào yêu nước năm 1929 đã dẫn tới sự xuất hiện của ba tổ chức cộng sản độc lập.
- Đông Dương Cộng sản Đảng: thành lập ngày 17-6-1929 tại Bắc Kỳ → xuất bản tờ báo Búa Liềm làm cơ quan ngôn luận.
- An Nam Cộng sản Đảng: thành lập tháng 11-1929 tại Nam Kỳ → xuất bản Tạp chí Bônsơvích để tuyên truyền lý luận.
- Đông Dương Cộng sản Liên đoàn: cải tổ từ Tân Việt Cách mạng Đảng tháng 12-1929 tại Trung Kỳ → hoạt động bí mật.
Sự tồn tại biệt lập và tranh giành ảnh hưởng giữa ba tổ chức đòi hỏi phải có một hội nghị hợp nhất kịp thời.
Hội nghị thành lập Đảng diễn ra từ ngày 6-1 đến ngày 7-2-1930 tại bán đảo Cửu Long, Hương Cảng, do Nguyễn Ái Quốc chủ trì.
b) Nội dung Cương lĩnh chính trị đầu tiên
Hội nghị đã thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt và Điều lệ vắn tắt, hợp thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
| Phương diện | Nội dung xác định trong Cương lĩnh |
|---|---|
| Mục tiêu chiến lược | Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để tiến tới xã hội cộng sản |
| Nhiệm vụ chính trị | Đánh đổ đế quốc Pháp và phong kiến tay sai, làm cho nước Nam hoàn toàn độc lập |
| Nhiệm vụ kinh tế | Tịch thu sản nghiệp lớn của đế quốc chia cho dân nghèo, thi hành ngày làm 8 giờ |
| Lực lượng cách mạng | Công nông làm nòng cốt, đoàn kết tiểu tư sản, trung nông; tranh thủ tư sản dân tộc |
| Vai trò của Đảng | Đội tiên phong của giai cấp vô sản, giữ vai trò lãnh đạo duy nhất đối với cách mạng |
Cương lĩnh thể hiện tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, sáng tạo trong việc tập hợp lực lượng đại đoàn kết.
Cương lĩnh chính trị đầu tiên đã đặt nhiệm vụ chống đế quốc và giải phóng dân tộc lên hàng đầu, phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
Đường lối chiến lược này là ngọn cờ tập hợp toàn thể dân tộc đứng lên chiến đấu vì độc lập, tự do.
4. Ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng
Sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3-2-1930 là mốc son chói lọi, mở ra bước ngoặt quyết định cho lịch sử hiện đại.
- Chấm dứt hoàn toàn cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo.
- Khẳng định giai cấp công nhân Việt Nam đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng.
- Gắn kết mật thiết cách mạng Việt Nam với phong trào cách mạng vô sản thế giới.
- Tạo lập nhân tố quyết định hàng đầu dẫn dắt mọi thắng lợi vĩ đại của dân tộc về sau.
Quy luật ra đời của Đảng là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ba yếu tố cơ bản trong điều kiện lịch sử một nước thuộc địa.
- Chủ nghĩa Mác – Lênin
- Phong trào công nhân
- Phong trào yêu nước
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời
Người học có thể tham khảo thêm chương trình chuẩn tại Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam áp dụng cho tất cả các trường để nắm bắt toàn diện hệ thống lý luận.
Đảng ra đời đã mở đầu cho chặng đường đấu tranh kiên cường hướng tới mục tiêu giành chính quyền về tay nhân dân.
II. Lãnh đạo quá trình đấu tranh giành chính quyền 1930–1945
Qua 15 năm lãnh đạo gian khổ với ba cao trào cách mạng lớn, Đảng đã dẫn dắt toàn dân chớp thời cơ làm nên cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945.
1. Phong trào cách mạng 1930–1931 và khôi phục phong trào 1932–1935
Phong trào cách mạng bùng nổ ngay sau khi Đảng ra đời đã giáng đòn quyết liệt vào bộ máy thống trị của thực dân và tay sai.
a) Phong trào 1930–1931 và Xô viết Nghệ Tĩnh
Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929–1933 tác động nặng nề làm cho mâu thuẫn xã hội ở thuộc địa thêm gay gắt.
- Khởi đầu cao trào: phong trào bùng nổ từ tháng 2-1930 với các cuộc bãi công của công nhân và biểu tình nông dân.
- Đỉnh cao Nghệ – Tĩnh: quần chúng nổi dậy tháng 9-1930 phá vỡ chính quyền địch → lập chính quyền kiểu mới tại nhiều xã.
- Chính sách chính quyền Xô viết: ban bố quyền tự do dân chủ, chia ruộng đất công, xóa bỏ thuế khóa bất công, mở lớp học.
- Bài học kinh nghiệm: khẳng định sức mạnh liên minh công nông trên thực tế → để lại bài học lớn về giành và giữ chính quyền.
Mặc dù bị thực dân Pháp đàn áp tàn khốc, cao trào 1930–1931 là cuộc tập dượt đầu tiên chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám.
b) Luận cương chính trị tháng 10-1930
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp tháng 10-1930 tại Hương Cảng do Trần Phú chủ trì đã thông qua bản Luận cương mới.
| Tiêu chí | Cương lĩnh tháng 2-1930 | Luận cương tháng 10-1930 |
|---|---|---|
| Nhiệm vụ hàng đầu | Chống đế quốc, giải phóng dân tộc | Chống phong kiến, cách mạng ruộng đất |
| Lực lượng tập hợp | Toàn dân tộc, đoàn kết rộng rãi | Chỉ coi trọng công nhân và nông dân |
| Tên gọi của Đảng | Đảng Cộng sản Việt Nam | Đảng Cộng sản Đông Dương |
| Địa bàn hoạt động | Tập trung chủ yếu ở Việt Nam | Bao gồm cả ba nước Đông Dương |
Luận cương chính trị tháng 10-1930 đã bộc lộ những hạn chế giáo điều do chịu ảnh hưởng khuynh hướng tả khuynh của Quốc tế Cộng sản.
Luận cương tháng 10-1930 hoàn thiện triệt để đường lối Cương lĩnh tháng 2-1930.
Luận cương nặng về đấu tranh giai cấp, chưa đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.
Đảng từng bước nhận thức và khắc phục những hạn chế này trong các giai đoạn chỉ đạo thực tiễn tiếp theo.
c) Cuộc đấu tranh khôi phục phong trào 1932–1935
Sau khủng bố trắng của đế quốc, toàn bộ hệ thống lãnh đạo của Đảng bị tổn thất nặng nề nhưng tinh thần cách mạng vẫn kiên định.
- Chương trình hành động 1932: công bố tháng 6-1932 đề ra các yêu cầu tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình → định hướng khôi phục.
- Đấu tranh trong tù: các chiến sĩ cách mạng biến nhà tù đế quốc thành trường học lý luận → giữ vững dũng khí chiến đấu.
- Đại hội lần thứ nhất: họp tháng 3-1935 tại Ma Cao do Lê Hồng Phong chủ trì → đánh dấu sự phục hồi hoàn toàn hệ thống tổ chức.
Sự phục hồi nhanh chóng của hệ thống tổ chức chứng minh sức sống bền bỉ và mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân.
2. Phong trào dân chủ 1936–1939
Thời kỳ 1936–1939 là giai đoạn Đảng lãnh đạo phong trào đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ công khai trên quy mô lớn.
a) Bối cảnh và chủ trương chuyển hướng
Sự xuất hiện của chủ nghĩa phát xít đe dọa nền hòa bình nhân loại đã thúc đẩy sự chuyển hướng chỉ đạo của cách mạng thế giới.
- Đại hội VII Quốc tế Cộng sản: xác định kẻ thù trước mắt là phát xít → chủ trương lập Mặt trận nhân dân rộng rãi.
- Mặt trận Bình dân Pháp: lên nắm quyền tháng 6-1936 → ban bố một số quyền tự do dân chủ và trả tự do cho tù chính trị.
- Hội nghị Trung ương tháng 7-1936: do Lê Hồng Phong và Hà Huy Tập chủ trì → xác định mục tiêu trước mắt là chống phát xít và phản động thuộc địa.
- Đổi mới khẩu hiệu: tạm gác khẩu hiệu đánh đổ đế quốc và cách mạng điền địa → tập trung đòi tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình.
Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương, sau đổi tên thành Mặt trận Dân chủ Đông Dương.
b) Các hình thức đấu tranh và ý nghĩa
Đảng đã triệt để lợi dụng điều kiện pháp lý tương đối thuận lợi để kết hợp linh hoạt các hình thức hoạt động cách mạng.
- Hình thức đấu tranh phong phú
- Vận động Đông Dương Đại hội: thu thập nguyện vọng của quần chúng
- Đấu tranh báo chí công khai: phát hành báo Tiền phong, Dân chúng
- Đấu tranh nghị trường: đưa người của Mặt trận vào Viện Dân biểu
- Mít tinh, biểu tình: tiêu biểu cuộc mít tinh ngày 1-5-1938 tại Đấu Xảo
Cuốn sách Tự chỉ trích của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ xuất bản năm 1939 là văn kiện mẫu mực về xây dựng nội bộ Đảng.
Phong trào 1936–1939 là cuộc tập dượt chiến lược thứ hai, giác ngộ và xây dựng đội quân chính trị quần chúng hàng triệu người.
Đảng tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm quý báu về kết hợp đấu tranh công khai với bí mật, hợp pháp với bất hợp pháp.
3. Phong trào giải phóng dân tộc 1939–1945
Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ đã làm biến đổi sâu sắc bối cảnh trong nước, đặt nhiệm vụ cứu quốc lên trên hết.
a) Chuyển hướng chiến lược và chuẩn bị lực lượng
Khi thực dân Pháp đầu hàng và phát xít Nhật tiến vào Đông Dương, nhân dân ta rơi vào cảnh chịu một cổ hai tròng áp bức.
- 11-1939Hội nghị Trung ương 6
Họp tại Bà Điểm xác định giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu → lập Mặt trận Phản đế.
- 11-1940Hội nghị Trung ương 7
Khẳng định chủ trương chuyển hướng, duy trì Đội du kích Bắc Sơn chuẩn bị xây dựng căn cứ địa.
- 5-1941Hội nghị Trung ương 8
Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Pác Bó → hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo, thành lập Mặt trận Việt Minh.
- 1943–1944Xây dựng lực lượng
Ban hành Đề cương Văn hóa Việt Nam, thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ngày 22-12-1944.
Hội nghị Trung ương 8 tháng 5-1941 có ý nghĩa lịch sử quyết định trong việc khơi dậy sức mạnh của toàn thể cộng đồng dân tộc.
- Nhiệm vụ tối cao: đặt quyền lợi dân tộc lên trên hết, tạm gác khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của địa chủ.
- Hình thức chính quyền: chủ trương lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa theo mô hình cộng hòa dân chủ rộng rãi.
- Tổ chức mặt trận: thành lập Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh), xây dựng các hội Cứu quốc theo nghề nghiệp.
- Phương pháp trung tâm: chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng và toàn dân.
Công tác xây dựng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang cách mạng được đẩy mạnh khẩn trương trên khắp các địa bàn.
b) Cao trào kháng Nhật và Tổng khởi nghĩa Tháng Tám
Đêm ngày 9-3-1945, phát xít Nhật nổ súng đảo chính lật đổ thực dân Pháp độc chiếm toàn bộ bán đảo Đông Dương.
Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp khẩn cấp và ban hành chỉ thị lịch sử xác định kẻ thù cụ thể trước mắt.
- Chỉ thị ngày 12-3-1945
- Văn kiện Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta xác định phát xít Nhật là kẻ thù chính, phát động cao trào kháng Nhật.
Phong trào phá kho thóc của Nhật giải quyết nạn đói đã thổi bùng ngọn lửa cách mạng của hàng triệu quần chúng lao khổ.
- Quân lệnh số 1
Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc ban bố lệnh Tổng khởi nghĩa đêm ngày 13-8-1945.
- Hội nghị Tân Trào
Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ngày 14 và 15-8-1945 quyết định phát động Tổng khởi nghĩa.
- Đại hội Quốc dân
Họp ngày 16-8-1945 thông qua 10 chính sách Việt Minh, cử ra Ủy ban Dân tộc Giải phóng.
- Giành chính quyền ở Hà Nội
Quần chúng khởi nghĩa đánh chiếm Phủ Khâm sai và các công sở ngày 19-8-1945.
- Thắng lợi tại Huế và Sài Gòn
Giành thắng lợi ngày 23-8 tại Huế, Bảo Đại thoái vị ngày 30-8, giải phóng Sài Gòn ngày 25-8.
Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Tổng khởi nghĩa Tháng Tám đã diễn ra nhanh gọn, kiên quyết và giành thắng lợi rực rỡ trên phạm vi toàn quốc chỉ trong vòng 15 ngày.
4. Tính chất, ý nghĩa và kinh nghiệm Cách mạng Tháng Tám
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một trong những cuộc cách mạng giải phóng dân tộc điển hình nhất của thế kỷ XX.
- Tính chất giải phóng: hoàn thành triệt để nhiệm vụ lật đổ ách thống trị của phát xít Nhật và thực dân Pháp.
- Tính chất dân chủ: lập chính quyền nhân dân, ban bố quyền tự do, tịch thu ruộng đất của đế quốc chia cho dân cày nghèo.
- Ý nghĩa dân tộc: đập tan xiềng xích nô lệ gần một thế kỷ, xóa bỏ chế độ quân chủ chuyên chế tồn tại hàng nghìn năm.
- Ý nghĩa quốc tế: chọc thủng khâu yếu nhất của hệ thống thuộc địa, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
Kinh nghiệm lãnh đạo giành chính quyền của Đảng là kho tàng lý luận quý giá cho sự nghiệp cách mạng về sau.
- Đường lối chiến lược
Giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, đặt lợi ích tối cao của Tổ quốc lên trên quyền lợi cục bộ của giai cấp.
- Xây dựng lực lượng
Xây dựng khối liên minh công nông vững chắc, tập hợp mọi tầng lớp yêu nước vào mặt trận dân tộc thống nhất.
- Nghệ thuật chớp thời cơ
Chủ động đón thời cơ, phát động Tổng khởi nghĩa kịp thời khi quân Nhật đầu hàng Đồng minh.
- Phương pháp cách mạng
Sử dụng bạo lực cách mạng kết hợp lực lượng chính trị với lực lượng vũ trang, tiến hành khởi nghĩa từng phần.
Người học có thể luyện tập đề kiểm tra trực tuyến tại Trắc nghiệm ôn tập chương 1 - Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam để củng cố kiến thức đã học.
Bài học về kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và đại đoàn kết toàn dân vẫn giữ nguyên giá trị lý luận sâu sắc trong giai đoạn hiện nay.
Ôn tập nhanh
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930 giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước.
- Cương lĩnh chính trị đầu tiên giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội, đoàn kết toàn dân tộc.
- Luận cương tháng 10-1930 mang tính chất giai cấp sâu sắc nhưng còn nặng nề về đấu tranh giai cấp và thổ địa.
- Phong trào 1936–1939 xây dựng đội quân chính trị quần chúng rộng lớn, đấu tranh đòi quyền tự do dân chủ dân sinh.
- Hội nghị Trung ương 8 hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên vị trí tối cao.
- Cách mạng Tháng Tám năm 1945 lật đổ ách thống trị thực dân phát xít, lập nên nhà nước dân chủ công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
Hỏi và đáp
Quy luật ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam có điểm gì sáng tạo so với học thuyết Mác – Lênin?
Bổ sung thêm phong trào yêu nước bên cạnh chủ nghĩa Mác – Lênin và phong trào công nhân.
Hạn chế chủ yếu của Luận cương chính trị tháng 10-1930 là gì?
Chưa coi trọng nhiệm vụ giải phóng dân tộc, nặng về đấu tranh giai cấp và cách mạng ruộng đất.
Khẩu hiệu đấu tranh trước mắt của Đảng trong phong trào 1936–1939 là gì?
Đòi tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình; chống phát xít và phản động thuộc địa.
Văn kiện nào đánh dấu bước hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo chiến lược giành chính quyền?
Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 họp tháng 5-1941 tại Pác Bó.
Thời cơ ngàn năm có một trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tồn tại trong khoảng thời gian nào?
Từ khi phát xít Nhật tuyên bố đầu hàng Đồng minh đến trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương giải giáp.
Ôn xong rồi? Kiểm tra ngay
Trắc nghiệm ôn tập chương 1 - Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam





