Tóm tắt kiến thức cơ bản chương 5 - Thương mại điện tử (NEU)

5.1. Cấu trúc cơ sở của thương mại điện tử

Thương mại điện tử (TMĐT) gồm các hoạt động giao dịch hàng hóa, dịch vụ qua mạng với ứng dụng như ngân hàng bán lẻ, mua bán trực tuyến, đấu giá, đào tạo từ xa.
Cấu trúc TMĐT bao gồm:

- Con người: người mua, người bán, bên trung gian, quản trị hệ thống.
- Chính sách công cộng: luật giao dịch điện tử, bảo mật, bảo vệ người tiêu dùng.
- Chuẩn mực kỹ thuật: HTTP/HTTPS, XML/JSON, SSL/TLS.
- Tổ chức hạ tầng: máy chủ, mạng truyền dẫn, trung tâm dữ liệu, dịch vụ đám mây.

Lưu ý: Sinh viên hay chỉ chú trọng giao diện website mà quên yếu tố bảo mật, hiệu năng và cơ sở hạ tầng mạng.

5.2. Trang mạng (website)

5.2.1. Khái niệm và chức năng

Website là tập hợp trang liên kết qua siêu liên kết, dùng để:

- Quảng bá: xây dựng thương hiệu, giới thiệu sản phẩm.
- Bán hàng: xử lý đơn, thanh toán, theo dõi giao nhận.
- Giao tiếp: chat trực tuyến, phản hồi khách hàng.

5.2.2. Đặc điểm nổi bật

- Tương tác hai chiều: nhận và trả lời phản hồi ngay trên trang.
- Cá nhân hóa: gợi ý dựa trên lịch sử và hành vi.
- Bảo mật & riêng tư: mã hóa, cookie, quyền truy cập.
- Đa phương tiện: hình ảnh, video, âm thanh.
- Đo lường: công cụ analytics theo dõi lượt truy cập và chuyển đổi.

5.2.3. Lợi thế cạnh tranh

- Tiếp cận toàn cầu: không giới hạn địa lý.
- Hoạt động 24/7: giao dịch liên tục.
- Phản hồi nhanh: cập nhật khuyến mãi, giá tự động.
- Giảm chi phí: tự động hóa, tiết kiệm nhân lực.
- Dữ liệu & phân tích: tối ưu trải nghiệm, dự báo xu hướng.

5.2.4. Nguyên tắc thiết kế

- Xác định mục tiêu: B2B hay B2C, thông tin hay giao dịch.
- Cấu trúc thông tin: sitemap, menu rõ ràng.
- UX: tốc độ tải < 3s, responsive.
- UI: font web-safe, tương phản tốt.
- An toàn: SSL, backup, chính sách khôi phục.

5.2.5. Các bước triển khai

1. Phân tích yêu cầu: chức năng, lưu lượng, tích hợp thanh toán.
2. Thiết kế: wireframe, mockup, chọn CMS hoặc nền tảng.
3. Xây dựng: front-end (HTML, CSS, JavaScript), back-end (PHP, Java, .NET).
4. Kiểm thử & triển khai: kiểm tra chức năng, bảo mật, hiệu năng.
5. Bảo trì & nâng cấp: cập nhật nội dung, vá lỗi, thêm tính năng.

5.3. Cơ sở dữ liệu

5.3.1. Dữ liệu điện tử

Dữ liệu số gồm:

- Predefined: ID, ngày giờ, số thẻ.
- Văn bản: mô tả, bình luận.
- Hình ảnh/Âm thanh/Video: JPEG, MP3, MP4.
- Metadata: kích thước, tác giả.

5.3.2. Khái niệm CSDL

CSDL là tập hợp dữ liệu có cấu trúc, quản lý bởi DBMS, hỗ trợ:

- Truy vấn nhanh: SQL (SELECT, JOIN, GROUP BY).
- Giao dịch ACID:

$ACID = Atomicity + Consistency + Isolation + Durability$

5.3.3. Phân loại CSDL

Lưu ý: NoSQL không đồng nghĩa không quan hệ; nó bao gồm nhiều mô hình khác nhau.

5.3.4. Hệ quản trị CSDL (DBMS)

Chức năng chính:

- DDL: CREATE, ALTER, DROP.
- DML: SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE.
- DCL: GRANT, REVOKE.
- Transaction Control: COMMIT, ROLLBACK.

Metadata trong Data Dictionary:

- Tên bảng, cột, kiểu dữ liệu, ràng buộc.
- Khóa chính/khóa ngoại, chỉ mục, phân vùng.

5.4. Cơ sở dữ liệu khách hàng (CRM)

CRM lưu thông tin khách hàng để tối ưu marketing và bán hàng:

- Thu thập: đăng ký, khảo sát, lịch sử giao dịch.
- Phân đoạn: độ tuổi, vị trí, hành vi.
- Tự động hóa marketing: email/SMS chúc mừng, nhắc mua.
- Phân tích CLV & Retention:

$CLV = \sum_{t=1}^{T} \frac{R_t - C_t}{(1 + i)^t}$

Lưu ý: Làm sạch dữ liệu (định dạng ngày, email) để tránh sai lệch phân tích.