Tóm tắt kiến thức chương 8 - Tài chính doanh nghiệp (BAV)

8.1. Đầu tư dài hạn và các nhân tố ảnh hưởng

8.1.1. Đầu tư dài hạn của doanh nghiệp

Đầu tư dài hạn là sử dụng vốn hình thành tài sản nhằm tạo ra lợi nhuận trong tương lai với chu kỳ lâu dài.

8.1.1.1. Phân loại theo cơ cấu vốn

- Đầu tư xây dựng cơ bản: chi phí lắp đặt, mua máy móc, khảo sát công trình, mua bản quyền công nghệ
 ⇒ suy ra: tăng năng lực sản xuất, giảm chi phí vận hành dài hạn.
- Đầu tư vốn lưu động thường xuyên: vốn tối thiểu để duy trì sản xuất liên tục
 ⇒ suy ra: giữ ổn định hoạt động, tránh đứt gãy chu trình sản xuất.
- Đầu tư tài chính dài hạn: góp vốn liên doanh, mua cổ phiếu/trái phiếu doanh nghiệp khác
 ⇒ suy ra: tối đa hóa lợi nhuận tài chính, phân tán rủi ro đầu tư.

8.1.1.2. Phân loại theo mục tiêu

- Hình thành doanh nghiệp mới: xây dựng cơ sở hạ tầng ban đầu
 ⇒ suy ra: giai đoạn đầu cần nhiều vốn, lợi nhuận thấp nhưng cơ hội tăng trưởng cao.
- Mở rộng quy mô kinh doanh: tăng công suất, mở rộng thị trường
 ⇒ suy ra: tận dụng quy mô để giảm giá thành.
- Chế tạo sản phẩm mới: R&D, đầu tư dây chuyền mới
 ⇒ suy ra: cải thiện năng lực cạnh tranh, tăng thị phần.
- Thay thế, hiện đại hoá TSCĐ: nâng cấp công nghệ, thay công nghệ lạc hậu
 ⇒ suy ra: giảm chi phí bảo trì, tăng hiệu suất.
- Đầu tư ra ngoài (tài chính, liên doanh): đa dạng hoá danh mục
 ⇒ suy ra: giảm thiểu rủi ro tập trung.

8.1.1.3. Phân loại theo mối quan hệ giữa dự án

8.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng

Các quyết định đầu tư dài hạn chịu tác động bởi nhiều yếu tố:

- Chính sách kinh tế, pháp lý của Nhà nước (thuế, ưu đãi, kiểm soát đầu tư)
- Thị trường và cạnh tranh ngành (cung – cầu, đối thủ mới)
- Lãi suất vay & thuế TNDN (chi phí vốn thực tế)
- Tiến bộ khoa học – công nghệ (tuổi thọ dự án, hiệu suất)
- Mức độ rủi ro dự án (thị trường, kỹ thuật, chính sách)
- Khả năng tài chính của doanh nghiệp (huy động vốn, khả năng trả nợ)

8.1.3. Trình tự ra quyết định

Các bước cơ bản:

- Phân tích cơ hội:
+ Nghiên cứu thị trường, đánh giá cạnh tranh
+ Kiểm tra nội lực doanh nghiệp (năng lực quản lý, tài chính)
 ⇒ suy ra: xác định khả năng thành công của dự án.
- Xác định mục tiêu đầu tư rõ ràng (tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, giảm chi phí)
- Lập dự án: luận chứng kinh tế – kỹ thuật, dự toán chi phí, kế hoạch thực hiện
- Thẩm định & đánh giá: xét các khía cạnh kỹ thuật, pháp lý, môi trường, tài chính
 ⇒ suy ra: loại bỏ rủi ro tiềm ẩn trước khi quyết định.
- Ra quyết định: lựa chọn dự án tối ưu, phân bổ vốn hiệu quả.

8.2. Đánh giá và lựa chọn dự án đầu tư

8.2.1. Xác định dòng tiền

Nguyên tắc xác định dòng tiền dự án:

- Dòng tiền thuần = Dòng tiền vào – Dòng tiền ra
- Không bao gồm lãi vay trực tiếp; khấu hao xem là tiết kiệm thuế
- Chỉ tính thay đổi trực tiếp do dự án (loại bỏ chi phí chìm)
- Tính cả chi phí cơ hội & tác động phụ lên dòng tiền hiện tại
- Tính vốn lưu động ròng bổ sung & thu hồi cuối dự án
- Sử dụng dòng tiền sau thuế: $CF_{ST} = (DT - CF)\times(1 - t) + KH\times t$

⇒ suy ra: (Doanh thu – Chi phí biến đổi)×(1 – thuế) + Khấu hao×thuế = CF sau thuế + lợi ích tiết kiệm thuế.

8.2.2. Phương pháp đánh giá

8.2.2.1. Tỷ suất lợi nhuận bình quân (ARR)

$ARR = \frac{\overline{P_t}}{\overline{I_t}}$

⇒ suy ra: Trung bình lợi nhuận hàng năm/Trung bình vốn đầu tư thể hiện hiệu suất sử dụng vốn.

Ưu – Nhược:
- Đơn giản, dễ tính
- Không xem xét giá trị thời gian tiền

8.2.2.2. Thời gian hoàn vốn (PP)

- Không chiết khấu: $PP = \frac{I_0}{CF_{đều}}$⇒ suy ra: số năm cần để thu hồi vốn khi CF đều mỗi năm.
- Có chiết khấu: chiết khấu CF về PV trước khi tích lũy.
 

Ưu – Nhược:
- Dễ hiểu, phù hợp với vốn nhỏ
- Bỏ qua CF sau PP và giá trị thời gian tiền

8.2.2.3. Giá trị hiện tại thuần (NPV)

$NPV = -I_0 + \sum_{t=1}^n \frac{CF_t}{(1+r)^t}$

⇒ suy ra: Tổng CF chiết khấu trừ vốn đầu tư = giá trị gia tăng thực sự.

Ưu – Nhược:
- Phù hợp tối ưu hóa giá trị
- Cần xác định chính xác tỷ lệ chiết khấu r

8.2.2.4. Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR)

$0 = -I_0 + \sum_{t=1}^n \frac{CF_t}{(1+IRR)^t}$

⇒ suy ra: IRR là tỷ lệ khiến NPV=0, thể hiện khả năng sinh lời nội bộ.

Ưu – Nhược:
- So sánh trực tiếp với chi phí vốn
- Có thể nhiều nghiệm, không phản ánh quy mô

8.2.2.5. Chỉ số sinh lợi (PI)

$PI = \frac{\sum_{t=1}^n \frac{CF_t}{(1+r)^t}}{I_0}$

⇒ suy ra: Mỗi đồng đầu tư tạo ra bao nhiêu đồng PV thuần.

Ưu – Nhược:
- Hữu ích khi vốn bị giới hạn
- Không đo lường quy mô tuyệt đối

8.2.3. Các trường hợp đặc biệt

– Mâu thuẫn NPV vs IRR khi quy mô & chu kỳ CF khác nhau;
 ⇒ ưu tiên NPV để tối đa hoá giá trị.
– Dự án xung khắc tuổi thọ khác nhau: sử dụng Equivalent Annual (EA):
$EA = \frac{NPV}{PVFA(r,n)}$⇒ suy ra: Chuẩn hóa giá trị NPV theo năm để so sánh.

Ghi chú & lưu ý thường nhầm

So sánh tóm tắt các chỉ tiêu tài chính: