Tóm tắt kiến thức chương 7 - Quản trị chiến lược (VNUHCM)

7.1. Yêu cầu

Để đảm bảo chiến lược được lựa chọn là đúng đắn, quá trình phân tích và đánh giá phải thỏa mãn 5 yêu cầu cốt lõi sau:

1. Bảo đảm tính hiệu quả lâu dài:
- Phải chú trọng khai thác cơ hội, nguồn lực hiện tại và tương lai.
- Hạn chế điểm yếu, khắc phục sự hạn hẹp về nguồn lực.

2. Bảo đảm tính liên tục và kế thừa:
- Tính liên tục: Chiến lược phải kế tiếp nhau, không gián đoạn để theo đuổi mục tiêu dài hạn.
- Tính kế thừa: Chiến lược sau phải kế thừa tinh hoa của chiến lược trước để giảm thời gian tìm tòi và tận dụng thế mạnh sẵn có.

3. Mang tính toàn diện, rõ ràng:
- Toàn diện: Đề cập đầy đủ, chính xác, khoa học các vấn đề.
- Rõ ràng: Làm rõ 3 vấn đề then chốt: (1) Thực trạng (điểm mạnh/yếu), (2) Mục đích cần đạt, (3) Cách thức thực hiện.

4. Tính nhất quán và khả thi:
- Nhất quán: Thống nhất xuyên suốt giữa mục tiêu và giải pháp (tư duy logic).
- Khả thi: Là yêu cầu cao nhất, phải phù hợp với nguồn lực và môi trường.

5. Đảm bảo thực hiện mục tiêu ưu tiên:
- Tập trung vào mục tiêu bao trùm quan trọng nhất trong giai đoạn đó (VD: mở rộng thị trường, hoặc tăng lợi nhuận, hoặc củng cố vị thế...).

💡 Lưu ý cho sinh viên: Phân biệt kỹ giữa "Tính nhất quán" (logic nội tại giữa mục tiêu và giải pháp) và "Tính khả thi" (khả năng thực hiện được trong thực tế). Một chiến lược có thể rất logic (nhất quán) nhưng không đủ tiền để làm (không khả thi).

7.2. Nguyên tắc lựa chọn

Việc thẩm định và đánh giá dựa trên 3 nguyên tắc bất di bất dịch:

- Nguyên tắc 1: Phải đảm bảo sứ mạng, mục tiêu bao trùm của tổ chức. Dù đường đi khác nhau, đích đến cuối cùng (mục tiêu bao trùm) là tiêu chuẩn chung để so sánh.
- Nguyên tắc 2: Phải có tính khả thi. Tránh sai lầm do vội vàng hoặc mục tiêu xa rời thực tế. Phải dựa trên: Tiền đề kinh tế - xã hội + Thực lực doanh nghiệp (Trí lực, Tài lực, Vật lực).
- Nguyên tắc 3: Đảm bảo mối quan hệ biện chứng (Win-Win) giữa doanh nghiệp và thị trường. Không thể chỉ tối đa hóa lợi nhuận doanh nghiệp mà bỏ qua lợi ích khách hàng, và ngược lại.

7.2.1. Tiêu chuẩn để thẩm định, đánh giá, lựa chọn

Cần kết hợp cả hai nhóm tiêu chuẩn định lượng và định tính để tránh sai lầm do quá lạm dụng các con số chưa đủ tin cậy.

7.2.2. Phương pháp lựa chọn

Có 2 phương pháp chính để lựa chọn chiến lược tối ưu:

A. Phương pháp cho điểm theo tiêu chuẩn

Thường dùng cho doanh nghiệp nhỏ hoặc khi thiếu dữ liệu chạy phần mềm. Quy trình gồm 4 bước:

+ Bước 1: Thiết lập tiêu chuẩn (VD: Lợi nhuận, An toàn, Thị phần...).
+ Bước 2: Cho điểm thang đo (thường từ 1-5, từ Kém đến Cao).
+ Bước 3: Chấm điểm từng chiến lược và cộng tổng điểm.
+ Bước 4: So sánh và lựa chọn.

⚠️ Các tình huống khi lựa chọn (Sinh viên cần nhớ để xử lý tình huống):
- Không có chiến lược nào đạt điểm trung bình: Phải làm lại từ đầu, tìm cơ hội khác hoặc giảm mục tiêu.
- Chiến lược cao nhất chỉ đạt điểm trung bình: Rủi ro cao, nên nghiên cứu lại thị trường ("qua sông dò đá").
- Nhiều chiến lược bằng điểm nhau: Chọn cái nào có điểm ở "tiêu chuẩn quan trọng nhất" cao hơn.

B. Phân tích danh mục vốn đầu tư (Portfolio Analysis)

Sử dụng ma trận (như BCG hoặc GE) dựa trên 2 trục: Sức cạnh tranh của công ty (trục hoành) và Tiềm năng tăng trưởng thị trường (trục tung).

- Mục đích: Khắc phục hạn chế về cạnh tranh, tăng tính linh hoạt, giúp phân bổ nguồn lực (vốn) hợp lý.
- Quy trình 6 bước thực hiện:
1. Chọn hội đồng quản trị để phân tích (phân bổ nguồn lực).
2. Xác định đơn vị phân tích (SBU, ngành hàng...).
3. Chọn chiều của ma trận (Quy mô, tăng trưởng, lợi nhuận vs. Thị phần, công nghệ, giá thành...).
4. Thu thập và phân tích dữ liệu (Cơ hội, nguy cơ, văn hóa, chính trị...).
5. Dựng và phân tích ma trận (So sánh vị trí hiện tại và dự báo).
6. Xác định danh mục vốn đầu tư thích hợp (Cân đối dòng tiền, tỷ lệ tăng trưởng).

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn chiến lược

- Sức mạnh của ngành và doanh nghiệp.
- Mục tiêu và thái độ của lãnh đạo (chấp nhận rủi ro hay an toàn).
- Khả năng tài chính.
- Phản ứng của các bên liên quan (Stakeholders).
- Thời điểm triển khai.

Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro khi lựa chọn chiến lược

- Thiếu đầu tư, thiếu mục tiêu rõ ràng.
- Quá tin vào kinh nghiệm quá khứ (lỗi chủ quan).
- Không đánh giá đúng tầm quan trọng của dự báo môi trường.
- Thiếu sự hỗ trợ từ lãnh đạo cấp cao hoặc thiếu phân quyền rõ ràng.
- Thiếu biện pháp kiểm soát.