Tóm tắt ôn tập kiến thức chương 9 - Kinh tế vĩ mô FTU

I. Cơ sở của thương mại quốc tế

1. Lý thuyết lợi thế tuyệt đối

- Lợi thế tuyệt đối: chi phí sản xuất thấp nhất
- Quy mô, tài nguyên thiên nhiên tạo chênh lệch chi phí
 

Chú ý: lợi thế tuyệt đối không phải lúc nào cũng tồn tại → vẫn có TMQT nhờ lợi thế so sánh.

2. Lý thuyết lợi thế so sánh

- Chi phí cơ hội thấp hơn ⇒ chuyên môn hóa
- TMQT mang lợi ích kể cả khi mọi chi phí tuyệt đối cao hơn
 

3. Lợi ích từ thương mại quốc tế

3.1. Tăng lương thực tế

- Chuyên môn hóa ↓ngày công ⟹ ↑lương thực tế
 

3.2. Tăng khả năng tiêu dùng

- Trước TMQT: tiêu dùng = khả năng sản xuất
- Sau TMQT: đường khả năng tiêu dùng > đường khả năng sản xuất
 

Bảng 1 — So sánh lợi thế

II. Cán cân thanh toán quốc tế (BOP)

1. Khái niệm

- Báo cáo mọi giao dịch quốc tế trong kỳ
- Bên Có (+) ↔ dòng ngoại tệ vào; Bên Nợ (−) ↔ dòng ngoại tệ ra
 

2. Kết cấu  (4 tài khoản chính)

Chú ý: NX = X − M; Thâm hụt TM ⇒ quốc gia đi vay ròng.

III. Tỷ giá hối đoái

1. Danh nghĩa (E)

- Số VNĐ mua 1 USD (yết giá trực tiếp) hoặc ngược lại (gián tiếp)
- Depreciation: VNĐ ↓ giá trị ⇒ E ↑; Appreciation: VNĐ ↑ giá trị ⇒ E ↓
- Devaluation/Revaluation: điều chỉnh có chủ ý trong hệ cố định
 

2. Thực tế (ε)

- $\varepsilon = \dfrac{P^{*}\,E}{P}$
- ↓ε ⇒ hàng VN rẻ hơn ⇒ X ↑, M ↓
 

Bảng 2 — Danh nghĩa vs Thực tế

3. Ngang bằng sức mua (PPP)

- $E = \dfrac{P}{P^{*}}$
- Dài hạn: lạm phát cao → tiền tệ mất giá
 

Ví dụ Big Mac Index minh họa định giá thấp cao.

IV. Mô hình kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế mở

1. Đồng nhất thức then chốt

- $Y = C + I + G + NX$
- $S - I = NX = NCO$ ⟹ Vốn & Hàng liên thông
 

2. Thị trường vốn vay

- Cung: S
- Cầu: I + NCO
- Lãi suất r cân bằng cung-cầu
 

3. Thị trường ngoại hối

- Cung VNĐ: NCO
- Cầu VNĐ: NX
- Cân bằng tại ε *⇄* r liên thông qua NCO
 

4. Cân bằng chung

- r ↑ (bảo thủ tiền tệ) ⇒ NCO ↓ ⇒ ε ↑ ⇒ NX ↓
- Liên kết Tài chính & Thương mại
 

Chú ý sinh viên hay nhầm: “NCO < 0” không phải dòng vốn ra mà là vào.

V. Phân tích chính sách & cú sốc

1. Thâm hụt ngân sách

- S ↓ → r ↑ → lấn át I, NCO ↓ → ε ↑ → NX ↓ (thâm hụt kép)
 

2. Chính sách hạn chế nhập khẩu

- Hạn ngạch ↘ M trực tiếp
- Cầu VNĐ ↑ → ε ↑ → X ↓ ⇢ NX không đổi
 

Chú ý: Bảo hộ không cải thiện cán cân thương mại dài hạn.

3. Bất ổn chính trị & rút vốn

- NCO ↑ mạnh (flight-to-quality) → cung VNĐ ↑ → ε ↓ (Bán tháo VNĐ)
- r ↑ nhưng không đủ giữ vốn lại → nguy cơ khủng hoảng tiền tệ