Tóm tắt kiến thức chương 9 - Nguyên lý Marketing UFM

9.1. Khái niệm và phân loại vận tải

9.1.1. Khái niệm vận tải

- Vận tải hành khách (VTHK): Là quá trình thay đổi (di chuyển) vị trí của hành khách trong không gian theo thời gian cụ thể nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó. 
- Điều kiện cần: Không phải mọi sự di chuyển đều là vận tải. Vận tải chỉ bao gồm những di chuyển do con người tạo ra với mục đích nhất định để thỏa mãn nhu cầu di chuyển đó.

Các khái niệm liên quan đến tuyến và hành trình: 
- Tuyến vận tải khách: Được xác định từ bến xe (ga) địa danh này đến bến xe (ga) địa danh khác. 
- Hành trình chạy xe: Tuyến vận tải cụ thể, quy định rõ điểm đi, điểm đến, điểm dừng đỗ trong mỗi chuyến. 
- Biểu đồ chạy xe: Tổng hợp các lịch trình chạy xe của các chuyến tham gia khai thác trên tuyến trong thời gian nhất định. 
- VTHK theo tuyến cố định: Có bến đi/đến là bến xe khách, chạy theo hành trình và lịch trình quy định. 
- VTHK quốc tế: Di chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác (đi qua ít nhất 2 quốc gia).

9.1.2. Phân loại vận tải

a. Theo phương thức (dựa vào phương tiện sử dụng) 
- VTHK liên vận quốc tế đường bộ. 
- VTHK liên vận quốc tế đường sắt. 
- VTHK liên vận quốc tế hàng không. 
- VTHK liên vận quốc tế đường biển. 
- VTHK đường ống. 
- VTHK trong thành phố. 
- VTHK đặc biệt.

b. Theo loại hình hoạt động 
Gồm 3 loại chính: VTHK theo tuyến cố định, theo hợp đồng, và du lịch.

Bảng so sánh các loại hình hoạt động vận tải hành khách (Tổng hợp):

c. Các cách phân loại khác 
- Theo đối tượng: Vận tải hành khách, Vận tải hàng hóa. 
- Theo tổ chức quá trình: Đơn phương thức, Đa phương thức, Vận tải đứt đoạn. 
- Theo phạm vi: Nội tỉnh (trong thành phố), Liên tỉnh, Quốc tế.

⚠️ Lưu ý cho sinh viên: Đối với vận tải quốc tế, sự tồn tại của phương thức vận tải phụ thuộc vào điều kiện địa lý và lịch sử. Ví dụ: 
+ Quốc gia không giáp biển (Lào, Bolivia...) không có vận tải biển. 
+ Quốc gia đảo (Nhật, Úc...) không có đường bộ/sắt quốc tế. 
+ Đặc biệt: Việt Nam và Trung Quốc đều có đường sắt nhưng VTHK đường sắt không phát triển do khổ đường ray khác nhau (VN: 1000mm, TQ: 1435mm).

9.1.3. Quá trình vận tải

Gồm 3 công đoạn nối tiếp lặp lại: Tác nghiệp ở điểm đầu -> Vận chuyển -> Tác nghiệp ở điểm cuối.

a. Vận tải hàng hóa 
- Xếp hàng (điểm đầu): Chuẩn bị hàng (phân loại, đóng gói), xếp lên phương tiện (cân đo, chằng buộc), làm giấy tờ. 
- Di chuyển: Lựa chọn phương tiện, lập hành trình, đảm bảo an toàn, kỹ thuật, cung cấp nhiên liệu. 
- Dỡ hàng (điểm cuối): Tìm hiểu địa điểm, xác định khối lượng/hao hụt, dỡ hàng, lập hóa đơn.

b. Vận tải hành khách 
Các tác nghiệp đơn giản hơn hàng hóa do tính chủ động của hành khách, nhưng yêu cầu an toàn cao hơn. 
- Đón khách (điểm đầu): Đưa xe vào vị trí, bán vé/thông báo, khách lên xe, sắp xếp hành lý. 
- Vận chuyển: Giống hàng hóa nhưng đặc biệt coi trọng an toàn; có các điểm dừng đỗ (đón trả hoặc nghỉ ngơi). 
- Trả khách (điểm cuối): Trả khách đúng bến, xem xét hành lý, khách xuống xe.

9.2. Đặc điểm các phương thức vận tải

Đây là nội dung trọng tâm thường dùng để so sánh ưu nhược điểm. Dưới đây là bảng tổng hợp so sánh các phương thức vận tải để dễ ôn tập:

⚠️ Chú ý: Sinh viên cần phân biệt rõ khái niệm "Tính cơ động/Linh hoạt". 
- Đường bộ linh hoạt nhất vì đi được "Door to door" (Cửa tới cửa). 
- Đường sắt, Thủy, Hàng không chỉ đi được từ Ga/Cảng tới Ga/Cảng (kém linh hoạt hơn).

9.3. Chất lượng dịch vụ vận tải

9.3.1. Các tiêu chí đánh giá

1. Tính an toàn tin cậy

- Tính an toàn (nghĩa rộng): 
+ An toàn cho đối tượng vận chuyển (Khách, hàng hóa): Chằng buộc, đóng gói, tính mạng con người. 
+ An toàn cho phương tiện: Kỹ thuật tốt, trách nhiệm lái xe. 
+ An toàn cho người và vật trên đường: Tránh va chạm, không làm hỏng công trình công cộng. 
+ An toàn an ninh quốc gia và môi trường: An ninh năng lượng/lương thực, kiểm soát ô nhiễm.

- Tính tin cậy: (Sự khớp giữa lời hứa và thực tế) 
+ Tin cậy về giá cước: Không tăng giá bất thường, không "chặt chém". 
+ Tin cậy về hành trình, thời gian: Đi đúng lộ trình, đúng điểm đi/đến, đúng thời gian cam kết.

2. Tính nhanh chóng, kịp thời

- Nhanh chóng: Thể hiện qua các loại vận tốc (Kỹ thuật, Lữ hành, Khai thác, O-D). Trong đó vận tốc O-D (Origin - Destination) quan trọng nhất với khách hàng vì tính đủ thời gian từ lúc xuất phát đến khi tới đích cuối cùng. 
- Kịp thời: Thời gian gián cách chạy xe (càng nhỏ càng tốt) và thời gian hoạt động trong ngày (càng rộng càng tốt).

3. Tính thuận tiện, tiện nghi

- Thuận tiện: Dễ dàng tiếp cận dịch vụ (mua vé nhanh, lên xuống xe dễ dàng, sinh hoạt trên xe thuận lợi). 
- Tiện nghi: Chất lượng phương tiện (êm ái, sạch sẽ, trang thiết bị).

4. Tính kinh tế

Tính đúng, tính đủ chi phí. Công thức tính hiệu quả kinh tế so sánh giữa 2 phương án: 
$\Delta H=(t_{2}-t_{1}) \times q \times a \times GDP$

Trong đó:

9.3.2. Đánh giá chất lượng dịch vụ vận tải theo quá trình vận tải

Chất lượng được đánh giá xuyên suốt 3 giai đoạn: