Tóm tắt kiến thức cơ bản chương 6 - Tư tưởng Hồ Chí Minh

Tóm tắt ngắn gọn, đầy đủ kiến thức cơ bản chương 6 về Tư tưởng Hồ Chí Minh, bao gồm các quan điểm về văn hóa, đạo đức và con người theo tư tưởng của Bác. Giúp bạn nhanh chóng nắm bắt nội dung trọng tâm, phục vụ học tập, nghiên cứu và ôn thi hiệu quả.

chương 6con ngườicách mạnggiáo trìnhhọc tậpkiến thức cơ bảnnghiên cứu lịch sửtóm tắt kiến thứctư tưởng Hồ Chí Minhvăn hóaôn thiđạo đức

 

Chương 6: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Văn hóa, Đạo đức, Con người

Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất Việt Nam

I. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA

1. Một số nhận thức chung về văn hóa

a) Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa

Hồ Chí Minh có 4 cách tiếp cận chủ yếu về văn hóa:

  • circle
    Nghĩa rộng: Tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt của con người (Ăn, mặc, ở, công cụ sinh hoạt...).
  • circle
    Nghĩa hẹp: Đời sống tinh thần xã hội, kiến trúc thượng tầng.
  • circle
    Nghĩa hẹp hơn: Các trường học, giáo dục, xóa nạn mù chữ.
  • circle
    Phương thức sử dụng công cụ sinh hoạt: Cách ứng xử, thói quen sinh hoạt.
"Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật... Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa." (8/1943)

b) Quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác

Văn hóa với Chính trị:

Giải phóng chính trị mở đường cho văn hóa phát triển. Văn hóa phải phục vụ nhiệm vụ chính trị; chính trị phải có hàm lượng văn hóa.

Văn hóa với Kinh tế:

Kinh tế là cơ sở hạ tầng. Cơ sở hạ tầng kiến thiết rồi thì văn hóa mới kiến thiết được. Văn hóa cũng tác động tích cực trở lại kinh tế.

Văn hóa với Xã hội:

Giải phóng xã hội đồng nghĩa với giải phóng văn hóa. Xã hội thế nào văn hóa thế ấy.

Bản sắc văn hóa dân tộc và tiếp thu văn hóa nhân loại

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

  • check_circle Nội dung: Lòng yêu nước, thương nòi, tinh thần độc lập tự cường.
  • check_circle Hình thức: Ngôn ngữ, phong tục, lễ hội, cách nghĩ...
  • check_circle Trân trọng, khai thác nguồn gốc cổ điển của dân tộc.
  • check_circle "Dân ta phải biết sử ta. Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam".

Tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

  • public Quy luật "Tiếp biến văn hóa": Tiếp nhận và biến đổi.
  • public Chắt lọc Đông - Tây, Kim - Cổ; cái gì tốt ta học lấy.
  • public Tránh nguy cơ "bắt chước" mù quáng; lấy văn hóa dân tộc làm gốc.
  • public Tiếp thu để làm giàu cho văn hóa Việt Nam hợp tinh thần dân chủ.

2. Vai trò của văn hóa

Văn hóa là Mục tiêu

Quyền sống, quyền tự do, mưu cầu hạnh phúc. Là các giá trị Chân - Thiện - Mỹ. Xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

Đời sống vật chất và tinh thần nhân dân không ngừng nâng cao.

Văn hóa là Động lực

  • Chính trị: Soi đường cho quốc dân đi.
  • Giáo dục: Diệt giặc dốt, "trồng người".
  • Đạo đức: Nâng cao phẩm giá, phong cách lành mạnh.
  • Pháp luật: Bảo đảm trật tự, kỷ cương.

Văn hóa là Mặt trận

Văn nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa - tư tưởng. Dùng ngòi bút "Phò chính trừ tà", bám sát thực tiễn quần chúng.

"Kháng chiến hóa văn hóa, Văn hóa hóa kháng chiến".

3. Xây dựng nền văn hóa mới

Tính Dân tộc

Giữ gìn cốt cách, tinh hoa dân tộc, tinh thần tự cường.

Tính Khoa học

Hiện đại, tiến bộ, nhân văn, chống lạc hậu, mê tín.

Tính Đại chúng

Phục vụ nhân dân, do nhân dân xây dựng, nhân dân thụ hưởng.

II. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC

1. Đạo đức là gốc, là nền tảng tinh thần xã hội

Hình ảnh ẩn dụ:

"Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo."

Quyết định thành bại:

Không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Đạo đức là tiêu chuẩn hàng đầu của người cách mạng.

Mối quan hệ Đức - Tài:

Đức là gốc, tài là cực kỳ quan trọng. Có tài mà không có đức là vô dụng. Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.

psychology_alt

Đạo đức cách mạng

Nền tảng của người cách mạng

2. Những chuẩn mực đạo đức cách mạng

Trung với nước, Hiếu với dân

Phẩm chất bao trùm quan trọng nhất, chi phối các phẩm chất khác.

  • stars Trung với nước: Trung thành vô hạn với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, làm cho "dân giàu, nước mạnh".
  • stars Hiếu với dân: Thương dân, tin dân, học dân, làm "đầy tớ" trung thành của nhân dân.
"Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng."

Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư

Nội dung cốt lõi, gắn với hoạt động hằng ngày của mỗi người.

Cần: Siêng năng, lao động có kế hoạch, sáng tạo.
Kiệm: Không xa xỉ, hoang phí thời gian, tiền của.
Liêm: Trong sạch, không tham lam địa vị, tiền tài.
Chính: Thẳng thắn, đứng đắn, làm việc thiện.
"Chí công vô tư": Hoàn toàn vì lợi ích chung, chống chủ nghĩa cá nhân.

Thương yêu con người, tình nghĩa

Phẩm chất đạo đức cao đẹp, bắt nguồn từ truyền thống nhân nghĩa dân tộc.

  • favorite Tình yêu thương rộng lớn dành cho người lao động, người bị áp bức.
  • favorite Nghiêm khắc với mình, độ lượng với người khác; nâng con người lên.
  • favorite "Sống với nhau có tình có nghĩa" mới là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin.

Tinh thần quốc tế trong sáng

Kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản.

  • public Tôn trọng, đoàn kết với giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức toàn cầu.
  • public Chống chủ nghĩa sô-vanh, bành trướng, kỳ thị chủng tộc.
  • public "Bốn phương vô sản đều là anh em".

3. Những nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng

record_voice_over

Nói đi đôi với làm

Nguyên tắc quan trọng bậc nhất. Nêu gương về đạo đức: "đảng viên đi trước, làng nước theo sau". Chống thói đạo đức giả.

published_with_changes

Xây đi đôi với chống

Xây dựng các giá trị mới; chống các biểu hiện vô đạo đức, đặc biệt là chủ nghĩa cá nhân. "Lấy xây làm chính".

history_edu

Tu dưỡng suốt đời

Đạo đức không phải trên trời rơi xuống. Phải rèn luyện bền bỉ như "ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong".

III. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI

1. Quan niệm về con người

  • Chỉnh thể thống nhất:

    Về trí lực, tâm lực, thể lực. Đa dạng các mối quan hệ xã hội.

  • Tính xã hội và sinh vật:

    Vừa là thành viên cộng đồng, vừa có các nhu cầu cơ bản (ăn, mặc, ở, học hành).

  • Lịch sử - Cụ thể:

    Không nhìn nhận con người trừu tượng mà đặt trong từng giai đoạn, chức vụ, vị trí xã hội.

2. Vai trò của con người

target Con người là Mục tiêu

Giải phóng dân tộc - xã hội - giai cấp - con người. Vì quyền lợi chân chính và phẩm giá con người.

rocket_launch Con người là Động lực

"Vốn quý nhất", nhân tố quyết định thành công. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Ý dân là ý trời.

3. Chiến lược xây dựng con người

forest Ý nghĩa "Trồng người"

"Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người".

Là yêu cầu khách quan, vừa cấp bách vừa lâu dài của sự nghiệp cách mạng.

Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa.

badge Nội dung & Phương pháp

  • Xây dựng con người toàn diện vừa "Hồng" vừa "Chuyên".
  • Bồi dưỡng đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân.
  • Nâng cao năng lực trí tuệ, khoa học - kỹ thuật, chuyên môn.
  • Phương pháp: Tự rèn luyện + Giáo dục + Nêu gương + Phong trào thi đua.

IV. VẬN DỤNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Xây dựng Văn hóa

Phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Làm cho văn hóa thấm sâu vào đời sống, thành sức mạnh nội sinh quan trọng.

Xây dựng Đạo đức

Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Chống suy thoái chính trị, lối sống, thực dụng.

Xây dựng Con người

Lấy con người làm trung tâm của chiến lược phát triển. Tôn trọng quyền con người, gắn lợi ích cá nhân với dân tộc.

Yêu cầu đối với Sinh viên

school

Học tập tốt

Xác định học để làm gì? Phục vụ ai? Nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ.

verified_user

Tu dưỡng đạo đức

Rèn luyện Cần, Kiệm, Liêm, Chính. Sống trung thực, trách nhiệm, khiêm tốn.

diversity_3

Phụng sự nhân dân

Gắn bó với nhân dân, đồng hành cùng dân tộc, phấn đấu cho mục tiêu dân giàu nước mạnh.

fitness_center

Nghị lực tinh thần

Bản lĩnh vững vàng, chủ động vượt qua thử thách, gian nguy để đạt mục đích cuộc sống.

"Muốn nên sự nghiệp lớn, tinh thần càng phải cao."

Bổ sung chi tiết lý luận về Văn hóa: Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa không chỉ dừng lại ở các định nghĩa mà còn xác lập một chiến lược kiến tạo nền văn hóa mới cho Việt Nam. Theo Người, văn hóa phải đi sâu vào tâm lý quốc dân, sửa đổi những thói hư tật xấu như lười biếng, xa xỉ, phù hoa. Trong mối quan hệ với kinh tế và chính trị, Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng "Văn hóa không thể đứng ngoài mà phải đứng trong kinh tế và chính trị". Điều này có nghĩa là văn hóa phải trở thành nguồn lực trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của sản xuất và định hướng giá trị cho các hoạt động quản trị nhà nước.

Về phương diện giữ gìn bản sắc: Người cho rằng bản sắc dân tộc là ngọn nguồn để đi tới chủ nghĩa Mác - Lênin. Một dân tộc mất đi bản sắc văn hóa của mình thì sẽ đánh mất đi linh hồn của dân tộc đó. Tuy nhiên, bản sắc không phải là sự đóng kín mà là sự mở rộng để tiếp nhận những cái hay, cái đẹp của nhân loại. Hồ Chí Minh là hiện thân của sự tổng hòa giữa văn hóa Đông phương và Tây phương, Người quý trọng những giá trị dân chủ của Mỹ, tinh thần tự do của Pháp nhưng luôn chắt lọc để tạo ra một "tinh thần thuần túy Việt Nam".

Lý luận về Đạo đức cách mạng: Hồ Chí Minh không xây dựng đạo đức bằng những giáo lý khô khan mà bằng chính hành động thực tiễn. Người coi chủ nghĩa cá nhân là "giặc nội xâm" đáng sợ nhất. Chủ nghĩa cá nhân là nguồn gốc sinh ra các bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí. Để chống lại nó, người cách mạng phải đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân lên trên hết. Chí công vô tư không phải là phủ nhận cá nhân, mà là làm cho lợi ích cá nhân nằm trong lợi ích chung của tập thể. Một người có đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh là người luôn biết "Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ".

Về vấn đề Con người: Đây là điểm xuất phát và cũng là đích đến của mọi hoạt động cách mạng. Hồ Chí Minh coi con người là "vốn quý nhất". Trong chiến lược xây dựng con người, Người đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ. Người viết trong Di chúc rằng "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết". Con người Việt Nam mới phải là những con người tự chủ, có tinh thần làm chủ xã hội, có phương pháp làm việc khoa học và trái tim nhân ái quốc tế. Xây dựng con người không chỉ là nhiệm vụ của giáo dục mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội thông qua các phong trào thi đua yêu nước thực tế.

Vận dụng trong bối cảnh hiện nay: Trước tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và kinh tế số, việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, đạo đức, con người càng trở nên cấp thiết. Chúng ta cần xây dựng "Văn hóa công bộc", "Văn hóa ứng xử" trong bộ máy nhà nước để thực sự phục vụ dân. Đối với sinh viên, việc học tập Người không chỉ là học về lý luận mà là học cách làm người, cách phụng sự Tổ quốc. Đạo đức cách mạng trong thời đại mới chính là bản lĩnh để không bị cám dỗ bởi lối sống thực dụng, là ý chí lập thân lập nghiệp để đưa Việt Nam "sánh vai với các cường quốc năm châu".

Mục lục
Chương 6: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Văn hóa, Đạo đức, Con người
I. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA
1. Một số nhận thức chung về văn hóa
Bản sắc văn hóa dân tộc và tiếp thu văn hóa nhân loại
2. Vai trò của văn hóa
3. Xây dựng nền văn hóa mới
II. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC
1. Đạo đức là gốc, là nền tảng tinh thần xã hội
2. Những chuẩn mực đạo đức cách mạng
3. Những nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng
III. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI
1. Quan niệm về con người
2. Vai trò của con người
3. Chiến lược xây dựng con người
IV. VẬN DỤNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Yêu cầu đối với Sinh viên
Khoá học liên quan
Kiến thức tương tự