Tóm tắt kiến thức cơ bản chương 6 - Nguyên lý kế toán (TNU)

I. Kế toán quá trình cung cấp

1. Khái niệm

- Quá trình thu mua, dự trữ nguyên vật liệu, CCDC, TSCĐ để bảo đảm sản xuất liên tục.

2. Nhiệm vụ kế toán

- Ghi nhận kịp thời lượng – giá
- Tính giá thực tế nhập kho ($Giá\ mua + \text{Chi phí thu mua} - \text{Giảm trừ}$)
- Giám sát tiến độ giao – thanh toán, lập báo cáo.

3. Tài khoản chủ yếu

4. Công thức & định khoản mẫu

$SD_{CK}=SD_{ĐK}+\sum PS_{Tăng}-\sum PS_{Giảm}$
+ Mua nguyên vật liệu chưa trả tiền: Nợ 152 / Có 331
+ Chi phí vận chuyển: Nợ 152 / Có 111, 112, 331

Chú ý hay nhầm:
- FOB Shipping Point: ghi nhận hàng trên TK 151 dù chưa về kho.
- Không kết chuyển chi phí thu mua thẳng vào 632, phải phân bổ vào 152/156.

II. Kế toán quá trình sản xuất

1. Khái niệm & thành phần chi phí

- Kết hợp lao động + TSCĐ + đối tượng lao động để tạo sản phẩm.
- Ba nhóm chi phí chính: NVL trực tiếp (621), Nhân công trực tiếp (622), Sản xuất chung (627).

2. Công thức giá thành

$\text{Giá thành SX thực tế}=CP_{SXDD\ đầu}+CP_{phát\ sinh}-CP_{SXDD\ cuối}$

3. Kết chuyển chi phí kỳ

- Cuối kỳ: Nợ 154 / Có 621, 622, 627
- Thành phẩm nhập kho: Nợ 155 / Có 154
- Xuất bán thẳng: Nợ 632 / Có 154

4. Bảng so sánh chi phí trực tiếp – gián tiếp

Lưu ý:
- Công cụ dụng cụ giá trị lớn phải hạch toán qua 142 rồi phân bổ 627.
- Phế liệu thu hồi: Nợ 152 / Có 154 (giảm giá thành).

III. Kế toán quá trình tiêu thụ sản phẩm & xác định kết quả kinh doanh

1. Phương thức tiêu thụ

2. Công thức kết quả

$\text{Lợi nhuận gộp}=DT_{thuần}-GVHB$
$\text{Lợi nhuận thuần}=LN_{gộp}-CP_{BH}-CP_{QLDN}\pm\text{Thu/Chi khác}$

3. Kết chuyển cuối kỳ (tài sản sản xuất)

- Doanh thu thuần: Nợ 511 / Có 911
- Giá vốn: Nợ 911 / Có 632
- CP bán hàng, CP QLDN: Nợ 911 / Có 641, 642
- Lãi: Nợ 911 / Có 421    Lỗ: Nợ 421 / Có 911

Sinh viên hay nhầm:
+ GVHB không gồm CP bán hàng.
+ Chiết khấu thanh toán → 635 (tài chính), không phải 641.
+ Hàng gửi đi chưa bán không chuyển 632.

IV. Kế toán mua bán hàng hóa & xác định kết quả kinh doanh

1. Đặc thù thương mại

- Mua (156) → Bán (632) không qua 154.
- Theo dõi chi phí thu mua riêng để phân bổ.

2. Công thức giá vốn hàng bán

$GVHB=Giá\ vốn\ hàng\ xuất\ kho+\text{CP thu mua phân bổ}$

3. So sánh doanh nghiệp sản xuất vs thương mại

Cẩn thận:
- Chiết khấu thương mại, giảm giá, hàng trả lại phải kết chuyển 521 / 531 / 532 vào 511 để ra doanh thu thuần.
- Không ghi giảm ngay 156 khi nhận hàng trả lại.

V. Sơ đồ tài khoản liên quan (tóm lược)

- Quá trình cung cấp: 111, 112, 151, 152, 153, 211, 331.
- Quá trình sản xuất: 152 → 621, 622, 627 → 154 → 155/632.
- Quá trình tiêu thụ: 155/157 → 632, 511; chi phí 641, 642; kết chuyển 911 → 421.
- Mua bán hàng hóa: 111/112/331 → 156 → 632 → 911.