Tóm tắt chương 2 - Chủ nghĩa xã hội khoa học (GT chung)
Chương 2 trình bày lý luận Mác Lênin về giai cấp công nhân là chủ thể sản xuất đại công nghiệp có sứ mệnh xóa bỏ tư hữu, giải phóng xã hội. Tài liệu tổng hợp điều kiện khách quan, nhân tố chủ quan và nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa của công nhân Việt Nam trong bối cảnh đổi mới.
Chủ nghĩa xã hội khoa họcsứ mệnh lịch sử giai cấp công nhângiai cấp công nhân Việt Namcông nghiệp hóa hiện đại hóalý luận Mác Lênin
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Phạm trù trung tâm, nguyên lý xuất phát của Chủ nghĩa xã hội khoa học.
I. QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN
1. Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân
a) Khái niệm giai cấp công nhân
• Sản phẩm và chủ thể của nền Đại công nghiệp.
• Vận hành công cụ sản xuất hiện đại, xã hội hóa cao.
• Lao động bằng máy móc, năng suất cao.
• Người làm thuê, không có tư liệu sản xuất.
• Phải bán sức lao động để sống.
• Bị giai cấp tư sản bóc lột Giá trị thặng dư.
Định nghĩa tổng quát:
Là một tập đoàn xã hội hình thành cùng nền công nghiệp hiện đại; đại biểu cho phương thức sản xuất xã hội hóa; không có tư liệu sản xuất, bị bóc lột giá trị thặng dư; đối lập lợi ích với giai cấp tư sản; có sứ mệnh phủ định CNTB, xây dựng CNXH & CNCS.
b) Đặc điểm của giai cấp công nhân
- Lao động bằng phương thức công nghiệp: Đặc trưng là máy móc, năng suất cao, tính xã hội hóa cao.
- Đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến: Quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội hiện đại.
- Tính tổ chức, kỷ luật cao: Được rèn luyện trong môi trường sản xuất công nghiệp, tinh thần hợp tác và cách mạng triệt để.
2. Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Nội dung Kinh tế
Là nhân tố hàng đầu của LLSX xã hội hóa, đại biểu cho QHSX mới dựa trên công hữu.
Nội dung Chính trị - Xã hội
Lật đổ ách thống trị, giành quyền lực về tay nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.
» Thiết lập Nhà nước kiểu mới mang bản chất công nhân.
» Xây dựng nền Dân chủ Xã hội chủ nghĩa.
» Sử dụng Nhà nước làm công cụ cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới.
Nội dung Văn hóa - Tư tưởng
- • Cải tạo cái cũ lỗi thời, xây dựng ý thức hệ tiên tiến (Chủ nghĩa Mác - Lênin).
- • Khắc phục ý thức hệ tư sản và tàn dư cũ.
- • Xây dựng con người mới XHCN, đạo đức và lối sống mới.
3. Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của GCCN
a) Điều kiện khách quan
Địa vị kinh tế
GCCN là con đẻ của đại công nghiệp, đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến. Là lực lượng duy nhất đủ điều kiện lãnh đạo xây dựng chế độ xã hội không còn bóc lột.
Địa vị chính trị - xã hội
Lợi ích đối lập trực tiếp với giai cấp tư sản. Có các phẩm chất: tiên tiến, cách mạng, kỷ luật, tự giác, đoàn kết. Được trang bị lý luận Mác-Lênin.
b) Điều kiện chủ quan
Sự lớn mạnh của GCCN
Phát triển về số lượng và chất lượng (ý thức chính trị, trình độ KH-KT, giác ngộ lý luận).
Đảng Cộng sản
Nhân tố quan trọng nhất. Là sự kết hợp giữa CNXHKH và phong trào công nhân. Đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu.
Liên minh giai cấp
Liên minh với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác do Đảng lãnh đạo.
II. GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ VIỆC THỰC HIỆN SỨ MỆNH HIỆN NAY
1. Giai cấp công nhân hiện nay
- • Lực lượng sản xuất hàng đầu.
- • Bị bóc lột giá trị thặng dư.
- • Xung đột lợi ích với tư sản vẫn tồn tại sâu sắc.
- • Đi đầu trong đấu tranh vì dân chủ, tiến bộ.
- • Trí tuệ hóa: "Công nhân áo trắng", lao động trí lực.
- • Trung lưu hóa: Một bộ phận có cổ phần, mức sống cao nhưng vẫn bị bóc lột.
- • Là giai cấp Cầm quyền tại các nước XHCN.
2. Thực hiện sứ mệnh lịch sử trên thế giới hiện nay
Kinh tế
Thúc đẩy sự chín muồi tiền đề CNXH trong lòng CNTB. Đấu tranh chống bất công toàn cầu hóa tư bản.
Chính trị - Xã hội
Giành chính quyền (nước TB); Lãnh đạo đổi mới, xây dựng Đảng trong sạch (nước XHCN).
Văn hóa - Tư tưởng
Đấu tranh ý thức hệ phức tạp. Bảo vệ nền tảng tư tưởng, củng cố niềm tin vào lý tưởng XHCN.
III. SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM
1. Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam
Ra đời sớm
Ra đời trước giai cấp tư sản, đối kháng trực tiếp thực dân Pháp.
Tiên phong
Lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ngay từ sớm.
Gắn bó dân tộc
Mật thiết với nhân dân, có truyền thống yêu nước, bất khuất.
Bản lĩnh chính trị
Tuy xuất thân nông dân nhưng sớm giác ngộ sứ mệnh lịch sử.
Biến đổi trong 35 năm đổi mới:
Tăng nhanh về số lượng và chất lượng; đi đầu trong CNH - HĐH gắn với kinh tế tri thức.
Đa dạng cơ cấu ngành nghề; khu vực kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo.
Công nhân tri thức và công nhân trẻ là lực lượng chủ đạo trong cơ cấu.
2. Nội dung sứ mệnh lịch sử của GCCN Việt Nam hiện nay
Kinh tế
- • Nguồn nhân lực lao động chủ yếu phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN.
- • Lực lượng đi đầu sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa.
- • Khắc phục các hạn chế cũ (tâm lý tiểu nông).
- • Liên minh công-nông-trí thức bền vững.
Chính trị - Xã hội
- • Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng.
- • Giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng.
- • Đấu tranh chống "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".
- • Bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và nhân dân.
Văn hóa - Tư tưởng
- • Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
- • Xây dựng con người mới, rèn luyện tác phong công nghiệp.
- • Bảo vệ sự trong sáng của Chủ nghĩa Mác-Lênin & Tư tưởng Hồ Chí Minh.
- • Kết hợp sức mạnh dân tộc và thời đại.
3. Phương hướng và giải pháp xây dựng GCCN Việt Nam hiện nay
Phương hướng cốt lõi (Đại hội XIII)
"Xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh; nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp thích ứng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư."
"Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, nhà ở và phúc lợi xã hội; bảo vệ quyền lợi hợp pháp; đổi mới tổ chức và hoạt động công đoàn phù hợp hội nhập quốc tế."
Giải pháp 1
Nâng cao nhận thức về vai trò lãnh đạo của GCCN thông qua Đảng.
Giải pháp 2
Phát huy sức mạnh liên minh Công - Nông - Trí thức và doanh nhân.
Giải pháp 3
Gắn xây dựng GCCN với chiến lược kinh tế - xã hội, CNH - HĐH.
Giải pháp 4
Đào tạo, bồi dưỡng, "trí thức hóa" GCCN, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Giải pháp 5
Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh gắn với tổ chức Công đoàn.
"Thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy, - đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản hiện đại."
2.461 xem 7 kiến thức 7 đề thi
3.998 lượt xem 11/07/2025
2.847 lượt xem 14/04/2026
16.810 lượt xem 10/04/2026
15.149 lượt xem 21/11/2025
2.889 lượt xem 14/04/2026
4.419 lượt xem 11/07/2025
1.895 lượt xem 11/07/2025
14.233 lượt xem 13/11/2025
11.856 lượt xem 03/10/2025
