Tóm tắt Pháp luật đại cương Chương 8 - ĐH Sư phạm HNUE

1. Hệ thống cơ quan quản lý đất đai

Bộ máy quản lý đất đai được tổ chức chặt chẽ từ trung ương đến địa phương nhằm bảo đảm tính thống nhất trong điều hành và giám sát.

Chính phủ phê duyệt quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, chỉ đạo các bộ ngành phối hợp quản lý quỹ đất chuyên ngành.

Ủy ban nhân dân các cấp trực tiếp tổ chức thi hành pháp luật đất đai, xử lý các vi phạm hành chính tại địa bàn quản lý.

2. Các hoạt động quản lý đất đai cơ bản

Nhà nước thực hiện quản lý toàn diện đối với vòng đời sử dụng đất thông qua các công cụ hành chính và kỹ thuật địa chính.

• Quy hoạch và kế hoạch: quy hoạch xác định tầm nhìn dài hạn; kế hoạch phân kỳ thực hiện chỉ tiêu đất đai theo từng năm.
• Giao đất và cho thuê đất: giao đất bằng quyết định hành chính; cho thuê đất xác lập bằng hợp đồng thuê có thời hạn xác định.
• Chuyển mục đích sử dụng: việc thay đổi mục đích sử dụng đất phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc đăng ký biến động.
• Cấp giấy chứng nhận: chứng thư pháp lý xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
• Thu hồi đất: Nhà nước thu hồi vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội hoặc do người dùng vi phạm pháp luật.

Thủ tục hòa giải cơ sở tại Ủy ban nhân dân cấp xã là điều kiện thụ lý bắt buộc trước khi đương sự nộp đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân.

1. Quyền của người sử dụng đất

Quyền của người sử dụng đất bao gồm nhóm quyền sử dụng chung và nhóm quyền giao dịch mang bản chất tài sản trên thị trường.

• Quyền sử dụng chung
  • Hưởng thành quả lao động và đầu tư trên đất
  • Hưởng lợi ích từ công trình công cộng của Nhà nước
  • Được Nhà nước bảo hộ khi bị xâm phạm quyền hợp pháp
  • Được bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
• Quyền giao dịch tài sản
  • Chuyển đổi, chuyển nhượng quyền sử dụng đất
  • Cho thuê và cho thuê lại quyền sử dụng đất
  • Thừa kế và tặng cho quyền sử dụng đất
  • Thế chấp và góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Giao dịch quyền sử dụng đất đòi hỏi thửa đất phải có giấy chứng nhận, không có tranh chấp, không bị kê biên và còn thời hạn sử dụng.

Hình thức chuyển nhượng quyền sử dụng đất phản ánh tính chất hàng hóa đặc thù của quyền sử dụng đất trên thị trường bất động sản.

2. Nghĩa vụ của người sử dụng đất

Người sử dụng đất phải tuân thủ nghiêm ngặt ranh giới địa chính, bảo vệ chất lượng đất và hoàn thành trách nhiệm tài chính đối với ngân sách.

Người sử dụng đất phải giao lại đất khi Nhà nước có quyết định thu hồi hoặc khi hết thời hạn sử dụng đất mà không được gia hạn.

Nội dung chi tiết về giao dịch đất đai được hướng dẫn trong chương trình Pháp luật đại cương - Áp dụng cho tất cả các Trường Đại học.

1. Khái niệm và nguồn của luật môi trường

Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người và quyết định sự tồn tại của xã hội.

Luật Môi trường

Hệ thống các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động khai thác, sử dụng và bảo vệ môi trường.

Tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu và ô nhiễm xuyên biên giới đòi hỏi hệ thống pháp luật môi trường phải không ngừng hoàn thiện.

• Hiến pháp: quy định quyền sống trong môi trường trong lành và nghĩa vụ bảo vệ môi trường của mọi công dân.
• Luật Bảo vệ môi trường: đạo luật nền tảng xác định quy chuẩn, đánh giá tác động và trách nhiệm bảo vệ môi trường.
• Luật chuyên ngành: Luật Khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Lâm nghiệp và Luật Thủy sản.
• Điều ước quốc tế: các công ước đa phương về khí hậu, bảo vệ tầng ôzôn, đa dạng sinh học và kiểm soát rác thải độc hại.

Nguồn của luật môi trường mang tính liên ngành cao, kết hợp chặt chẽ giữa quy chuẩn kỹ thuật và các chế tài hành chính, hình sự, dân sự.

2. Các nguyên tắc cơ bản của luật môi trường

Các nguyên tắc chỉ đạo định hình chính sách quản trị môi trường từ khâu hoạch định chiến lược đến khâu xử lý hành vi xâm hại sinh thái.

• Bảo vệ quyền con người

  Ghi nhận quyền được sống trong môi trường trong lành và tạo cơ sở pháp lý cho công dân khiếu nại, tố cáo hành vi gây ô nhiễm.

• Phát triển bền vững

  Kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ tương lai.

• Nguyên tắc phòng ngừa

  Lường trước rủi ro và ngăn chặn ô nhiễm từ sớm, vì chi phí khắc phục sự cố luôn lớn hơn chi phí phòng ngừa ban đầu.

• Người gây ô nhiễm phải trả tiền

  Chủ thể khai thác tài nguyên hoặc xả thải phải trả phí bảo vệ môi trường, bồi thường thiệt hại và chi trả phục hồi sinh thái.

Môi trường là một thể thống nhất không bị chia cắt bởi địa giới hành chính, đòi hỏi sự phối hợp quản lý liên vùng và liên quốc gia.

Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền giúp chuyển hóa chi phí ngoại ứng thành chi phí nội bộ của doanh nghiệp sản xuất.

1. Các công cụ pháp lý quản lý môi trường

Pháp luật thiết lập chuỗi công cụ kiểm soát môi trường trước khi dự án kinh tế được cấp phép triển khai và vận hành.

• Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn kỹ thuật môi trường quốc gia.
• Thực hiện quan trắc môi trường để thu thập, xử lý số liệu ô nhiễm định kỳ.
• Đánh giá môi trường chiến lược đối với quy hoạch tổng thể và chiến lược vĩ mô.
• Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với dự án đầu tư có nguy cơ cao.
• Đăng ký môi trường đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh có quy mô phát thải nhỏ.
• Công khai thông tin môi trường và cảnh báo kịp thời nguy cơ sự cố chất thải.

Đánh giá tác động môi trường giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm rủi ro sinh thái trước khi quyết định cấp phép đầu tư xây dựng.

Doanh nghiệp có nghĩa vụ phân loại chất thải rắn, xử lý nước thải và khí thải đạt chuẩn trước khi xả ra nguồn tiếp nhận bên ngoài.

2. Trách nhiệm pháp lý và hợp tác quốc tế

Chế tài xử lý vi phạm pháp luật môi trường kết hợp nghiêm khắc giữa trách nhiệm hành chính, hình sự, kỷ luật và bồi thường thiệt hại.

Chủ thể gây ô nhiễm phải bồi thường toàn bộ chi phí phục hồi môi trường, chi phí cứu hộ và các thiệt hại thực tế phát sinh cho bên bị hại.

Hợp tác quốc tế về môi trường được thực hiện qua các công ước như Công ước Basel về kiểm soát chất thải nguy hại và Công ước Đa dạng sinh học.

Sinh viên có thể luyện tập dạng câu hỏi tổng hợp tại Trắc nghiệm chương 8 - Pháp luật đại cương cho mọi Trường để củng cố kiến thức ôn thi.