Tóm tắt kiến thức trọng tâm chương 5 - Kinh tế vi mô UEB

1.1. Các khái niệm cơ bản

1.1.1. Cấu trúc thị trường

– Định nghĩa: Tập hợp các đặc trưng xác định quan hệ cung–cầu, gồm số lượng người mua, người bán và mức độ phân biệt sản phẩm, rào cản gia nhập ngành :contentReference[oaicite:0]{index=0}.
suy ra ⟹ Từ quy mô và khả năng ảnh hưởng giá của các bên, phân biệt thành các dạng thị trường như cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh độc quyền, độc quyền nhóm và độc quyền.

1.1.1.1. Tác động lên hành vi doanh nghiệp

– Xác định đường cầu mà doanh nghiệp đối diện (ngang hay dốc xuống).
– Quyết định chiến lược giá (price taker vs price maker) và sản lượng tối ưu.

1.1.2. Doanh nghiệp chấp nhận giá (Price taker)

– Đặc điểm: Mỗi doanh nghiệp cá nhân không đủ lớn để ảnh hưởng giá chung; giá bán mỗi đơn vị = giá thị trường.
suy ra ⟹ Doanh thu biên luôn bằng giá:
$MR(q)=\frac{dTR}{dq}=\frac{d(P\cdot q)}{dq}=P$ :contentReference[oaicite:1]{index=1}.

1.1.2.1. Hệ quả

– Đường cầu cá nhân nằm ngang tại P.
– Doanh nghiệp chỉ điều chỉnh sản lượng, không có quyền thay đổi giá.

1.1.3. Đường cầu cá nhân và phân loại thị trường

– Trong cạnh tranh hoàn hảo: đường cầu cá nhân là đường ngang.
– Trong độc quyền: đường cầu dốc xuống, MR < P.
suy ra ⟹ Giao điểm MC–MR quyết định q* khác nhau giữa hai cấu trúc.

1.2. Đặc điểm của thị trường cạnh tranh hoàn hảo

1.2.1. Nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ

– Có rất nhiều người bán, mỗi doanh nghiệp chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng cung.
suy ra ⟹ Không có khả năng cấu kết hoặc thao túng giá chung.

1.2.1.1. Hệ quả kinh tế

– Tính đàn hồi cung cao ở mức vi mô; thay đổi giá nhỏ không ảnh hưởng tổng cung thị trường.

1.2.2. Sản phẩm đồng nhất

– Hàng hóa hoàn toàn thay thế nhau, không khác biệt về chất lượng hay thương hiệu.
suy ra ⟹ Cạnh tranh chỉ dựa trên giá; doanh nghiệp không có lợi thế nhận diện.

1.2.2.1. Lưu ý thường nhầm

– “Đồng nhất” không phải mất đi sự khác biệt công nghệ; chỉ xét trên góc độ cảm nhận người tiêu dùng :contentReference[oaicite:2]{index=2}.

1.2.3. Thông tin hoàn hảo

– Mọi bên biết đầy đủ về giá, chất lượng, chi phí sản xuất và điều kiện giao dịch.
suy ra ⟹ Giá phản ánh đúng chi phí biên và chi phí cơ hội; không có chênh lệch thông tin dẫn đến lợi thế cạnh tranh không minh bạch.

1.2.3.1. Hiệu quả kinh tế

– Allocative efficiency: P = MC.
– Productive efficiency: sản xuất tại điểm ATC tối thiểu :contentReference[oaicite:3]{index=3}.

1.2.4. Tự do xuất – nhập ngành

– Không có rào cản pháp lý, công nghệ hay tài chính để gia nhập hoặc rút lui.
suy ra ⟹ Lợi nhuận siêu bình thường thu hút doanh nghiệp mới; lỗ kinh tế thúc đẩy rút lui; lợi nhuận kinh tế hội tụ về 0.

1.2.4.1. Chu kỳ điều chỉnh dài hạn

– Khi P > ATCmin: doanh nghiệp mới gia nhập → cung tăng → P giảm.
– Khi P < ATCmin: doanh nghiệp rút lui → cung giảm → P tăng :contentReference[oaicite:4]{index=4}.

1.3. Lưu ý quan trọng và công thức tối ưu

- Shutdown (tạm ngừng) vs Exit (rút lui):
+ Shutdown: $P < AVC_{\min}$ → doanh nghiệp đóng cửa ngắn hạn; chỉ bù đắp được 1 phần chi phí biến đổi :contentReference[oaicite:5]{index=5}.
+ Exit: $P < LAC_{\min}$ → rút khỏi ngành dài hạn; không bù đắp được chi phí toàn phần. 

- Tối đa hóa lợi nhuận: chọn q* sao cho
$MC(q^*)=MR(q^*)$ và trong cạnh tranh hoàn hảo $MR=P$ ⇒ $MC=P$. 

- Ví dụ minh họa: với $TC(q)=F + vq + wq^2$
+ $MC(q)=\frac{dTC}{dq}=v+2wq$
+ $AVC(q)=v + wq$
Tìm q* khi P cho trước: $v+2wq^*=P ⇒ q^*=(P−v)/(2w)$.