Kiến thức cơ bản Chương 6 - Quản Trị Sản Xuất (HCE)

6.1. Khái niệm và mục tiêu

6.1.1. Khái niệm

• MRP (Material Requirements Planning) là hệ thống hoạch định nhằm xác định nhu cầu nguyên vật liệu và linh kiện để sản xuất, dựa trên kế hoạch sản xuất tổng thể (Master Production Schedule – MPS).
  
   
• MRP trả lời 3 câu hỏi cơ bản:
  
   
  1. Cần những gì? (loại nguyên vật liệu, chi tiết, linh kiện).
     
      
  2. Cần bao nhiêu? (số lượng cho từng giai đoạn).
     
      
  3. Cần khi nào? (thời điểm để đặt hàng hoặc sản xuất).
     
      

6.1.2. Mục tiêu

• Đảm bảo có đủ nguyên vật liệu đúng loại, đúng số lượng, đúng thời điểm.
  
   
• Giảm mức tồn kho xuống thấp nhất mà vẫn không làm gián đoạn sản xuất.
  
   
• Lập kế hoạch mua sắm và sản xuất khoa học, đồng bộ với kế hoạch tổng hợp.
  
   
• Nâng cao khả năng đáp ứng khách hàng, rút ngắn thời gian sản xuất.
  
   

6.2. Đầu vào của hệ thống MRP

Một hệ thống MRP cần ba nguồn thông tin chính:

1. Kế hoạch sản xuất tổng thể (MPS): cho biết loại sản phẩm cuối cùng, số lượng và thời điểm cần giao.
   
    
2. Định mức nguyên vật liệu (Bill of Materials – BOM): danh sách chi tiết tất cả các thành phần, linh kiện, bán thành phẩm cần thiết để tạo ra một đơn vị sản phẩm cuối cùng, kèm theo cấu trúc lắp ráp.
   
    
3. Hồ sơ tồn kho (Inventory Records): thông tin về lượng tồn kho hiện có, các đơn hàng đã đặt nhưng chưa nhận, thời gian chờ mua sắm hoặc sản xuất (lead time).
   
    

6.3. Cách thức hoạt động của MRP

1. Tách sản phẩm cuối cùng theo BOM: phân rã sản phẩm thành các bộ phận cấu thành.
   
    
2. Xác định nhu cầu ròng (Net Requirements): = Nhu cầu tổng cộng (Gross Requirements) – Tồn kho sẵn có – Đơn hàng đã đặt.
   
    
3. Lập lịch đặt hàng: xác định thời điểm cần phát hành đơn đặt hàng mới sao cho nguyên vật liệu đến kịp khi cần.
   
    
4. Xuất ra kế hoạch: liệt kê cụ thể từng loại nguyên vật liệu, số lượng và lịch đặt hàng.
   
    

6.4. Đầu ra của hệ thống MRP

• Kế hoạch đặt hàng sản xuất (Planned Order Releases): hướng dẫn khi nào và bao nhiêu bán thành phẩm cần sản xuất.
  
   
• Kế hoạch đặt hàng mua ngoài: xác định khi nào cần mua và mua bao nhiêu linh kiện từ nhà cung cấp.
  
   
• Thông tin thay đổi: đề nghị hủy, hoãn hoặc điều chỉnh đơn đặt hàng để phù hợp nhu cầu mới.
  
   
• Báo cáo tổng hợp: tình hình sử dụng nguyên vật liệu, mức tồn kho dự kiến, nhu cầu công suất liên quan.
  
   

6.5. Ưu điểm và hạn chế của MRP

6.5.1. Ưu điểm

• Giúp đồng bộ hóa sản xuất: các bộ phận sản xuất, mua hàng, kho vận phối hợp nhịp nhàng.
  
   
• Giảm tồn kho nhưng vẫn đảm bảo đủ nguyên vật liệu khi cần.
  
   
• Cải thiện dịch vụ khách hàng nhờ giao hàng đúng hạn.
  
   
• Hỗ trợ quản lý sản phẩm phức tạp với nhiều chi tiết, nhiều cấp độ.
  
   
• Tạo nền tảng để phát triển lên hệ thống MRP II và ERP.
  
   

6.5.2. Hạn chế

• Phụ thuộc vào độ chính xác của dữ liệu đầu vào (dự báo, BOM, tồn kho, lead time).
  
   
• Tốn kém khi xây dựng và duy trì hệ thống (phần mềm, đào tạo, cập nhật dữ liệu).
  
   
• Độ linh hoạt chưa cao khi nhu cầu biến động nhanh, bất thường.
  
   

6.6. Ví dụ minh họa

Giả sử một công ty sản xuất bàn gỗ:

• Sản phẩm cuối cùng: 1 chiếc bàn.
  
   
• BOM: 1 mặt bàn + 4 chân bàn + 8 con vít.
  
   
• Nhu cầu dự kiến trong tuần tới: 100 chiếc bàn.
  
   
• Tồn kho hiện tại: 20 mặt bàn, 150 chân bàn, 100 vít.
  
   

→ Hệ thống MRP sẽ tính toán:

• Cần sản xuất/bổ sung thêm 80 mặt bàn.
  
   
• Cần thêm 250 chân bàn (tổng nhu cầu 400 – tồn kho 150).
  
   
• Cần thêm 700 vít (tổng nhu cầu 800 – tồn kho 100).
  → Sau đó xác định thời điểm đặt hàng để nguyên vật liệu kịp về khi bắt đầu sản xuất.
  
   

6.7. Mối liên hệ của MRP với các kế hoạch khác

• MRP nhận đầu vào từ kế hoạch tổng hợp và kế hoạch sản xuất tổng thể (MPS).
  
   
• Kết quả MRP là cơ sở cho hoạch định năng lực chi tiết (CRP – Capacity Requirements Planning).
  
   
• Tích hợp vào hệ thống MRP II và ERP để đồng bộ với tài chính, nhân sự, marketing, chuỗi cung ứng.
  
   

6.8. Ý nghĩa thực tiễn

• Giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ nguyên vật liệu, tránh thiếu hoặc thừa.
  
   
• Đặc biệt hữu ích với doanh nghiệp sản xuất sản phẩm phức tạp, nhiều chi tiết (ô tô, điện tử, cơ khí chính xác).
  
   
• Là công cụ quản trị hiện đại, nâng cao tính cạnh tranh và hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu.