Hướng dẫn giải bài tập tính toán Kinh tế Chính trị Mác Lênin

Bước 1: Xác định lượng tư bản bất biến ($c$). Theo đề bài, tiền mua nguyên liệu là tư bản bất biến:
$c = 100.000\$$

Bước 2: Tìm lượng tư bản khả biến ($v$). Ta biết tổng chi phí $k = c + v$, do đó:
$v = k - c = 150.000 - 100.000 = 50.000\$$

Bước 3: Lập tỷ số cấu tạo hữu cơ:
$\Rightarrow c/v = 100.000 / 50.000 = 2/1$

Áp dụng công thức tính tỉ suất giá trị thặng dư cơ bản: $m^{\prime} = (m/v) * 100\%$

Thế các giá trị đã biết vào phương trình: Ta có trình độ bóc lột $m^{\prime} = 250\%$ và tư bản khả biến $v = 50.000\$$.

$\Rightarrow 250 = (m / 50.000) * 100\% \Rightarrow m = 125.000\$$

Công thức tổng quát cấu thành giá trị: $W = c + v + m$

Phân tích chi tiết thành hai bộ phận cấu thành chính:

• Lượng giá trị cũ (giá trị tư liệu sản xuất được chuyển dịch vào sản phẩm mới): $(c) = 100.000\$$
• Lượng giá trị mới (giá trị do lao động sống của công nhân tạo ra thêm trong quá trình sản xuất): $(v + m) = 50.000 + 125.000 = 175.000\$$

Đầu tiên, phải tìm ra số tiền chi cho sức lao động (tư bản khả biến). Dựa vào tổng vốn và tư bản bất biến:

$\Rightarrow v = k - c = 100.000 - 90.000 = 10.000\$$

Tiếp theo, áp dụng công thức tỉ suất GTTD quen thuộc: $m^{\prime} = (m/v) * 100\%$

Thế số liệu vào, ta giải phương trình cơ bản để tìm m:

$\Rightarrow 200 = m / 10.000 * 100\% \Rightarrow m = 20.000\$$

Áp dụng quy tắc ngầm hiểu định mức đã nêu ở bài 1, ta kết luận khối lượng giá trị thặng dư: Hay $M = 20.000\$$.

Về mặt bản chất lý thuyết, tổng số tiền lương chi trả cho toàn bộ nhân sự chính là tổng tư bản khả biến.

Nghĩa là: Có $V = v = tổng~tiền~lương~của~công~nhân = 10.000\$$ (xem lại lưu ý bài 1).

Để tìm số lượng người, ta lấy tổng quỹ lương chia cho định mức lương của một cá nhân:

=> Số lượng công nhân của xí nghiệp = 10.000 : 10 = 1.000 (người)

Sử dụng dữ liệu đầu tiên về bóc lột để giải nén ẩn số tư bản khả biến:
Có $m^{\prime} = (m/v) * 100\% \Leftrightarrow 200 = (600 / v) * 100\%$. Giải phương trình ta được $v = 300\$$.

Sử dụng cấu tạo hữu cơ để tính vế còn lại của vốn:
Có $c/v = 7/1$. Do $v = 300$ nên dễ dàng nhân chéo lên ta có $c = 7 * 300 \Leftrightarrow$ $c = 2100\$$.

Vậy tổng chi phí: $k = c + v = 2100 + 300 = 2400\$$

Bước đầu tiên và bắt buộc khi giá cả thay đổi là phải tính ra được giá trị thực (W) của hàng hóa.

Có tổng giá trị $W = c + v + m = 2100 + 300 + 600 = 3000\$$.

Theo kịch bản thị trường thuận lợi của đề bài, mức giá bán ra được đẩy lên gấp đôi:
Giá cả = 2W = 2 * 3000 = 6000$.

Nhớ lại định nghĩa: Lợi nhuận chính là phần chênh lệch giữa giá bán thực tế và chi phí nhà tư bản đã bỏ ra.

Vậy khối lượng lợi nhuận thu về vượt bậc: $p = 6000 - 2400 = 3600\$$.

Kéo theo đó, Tỉ suất lợi nhuận bùng nổ: $p^{\prime} = (p/k) * 100\% = (3600/2400)*100\% = 150\%$.

Để giải bài toán dạng tỷ lệ và tổng, phương pháp tối ưu là lập hệ phương trình toán học:

Tiến hành giải hệ phương trình hai ẩn bậc nhất (bằng phương pháp thế hoặc cộng đại số), ta tính được nghiệm chính xác: $v = 10$, $c = 90$.

Mặt khác, theo công thức tính giá trị tổng: số tiền thu về $W = k + m = 150$. Từ đó suy ra lượng bóc lột tuyệt đối: $m = W - k = 150 - 100 = 50~tỉ$.

Kết luận 1: Hiệu quả khai thác sức lao động $\Rightarrow m^{\prime} = (m/v)*100\% = (50/10)*100\% = 500\%$ (Chú ý: tài liệu gốc ghi nhầm 150%, phép tính đúng phải là 50/10*100 = 500%).

Kết luận 2: Hiệu quả sử dụng vốn (trường hợp Giá = Giá trị thì p=m=50): $p^{\prime} = (m/k)*100\% = (50/100)*100\% = 50\%$.

Nhận xét lý thuyết cốt lõi: Khi giá cả biến động trên thị trường, nó chỉ làm thay đổi phần Lợi nhuận (p) và Tỉ suất lợi nhuận (p') thu về túi nhà tư bản. Bản chất bóc lột trong xưởng máy tức là Tỉ suất GTTD (m') KHÔNG HỀ THAY ĐỔI vì lượng lao động vắt kiệt và lương trả vẫn giữ nguyên.

Tính toán chỉ số mới do biến động giá:

Mức giá niêm yết mới: Giá cả = 2W = 2 * 150 = 300 tỉ.

Lợi nhuận siêu ngạch đạt được: $p = Giá~cả - k = 300 - 100 = 200~tỉ$.

Tỉ suất lợi nhuận bứt phá: $p^{\prime} = (p/k)*100\% = (200/100)*100\% = 200\%$.

Tương tự quy trình giải bằng hệ phương trình:

Sử dụng kỹ năng đại số cơ bản, giải hệ phương trình trên để bóc tách các thành phần vốn, ta được kết quả: $v = 40$, $c = 60$.

Khối lượng GTTD sinh ra từ tiền thuê lao động (v=40) với cường độ 300% là:
$m^{\prime} = (m/v)*100\% \Rightarrow 300 = (m/40)*100\% \Rightarrow m = 120~triệu~\$$.

Trong điều kiện không có thông tin biến động giá, áp dụng nguyên lý cân bằng lý tưởng:

Lợi nhuận: $p = m = 120~triệu~\$$.
Tỉ suất lợi nhuận: $p^{\prime} = (p/k)*100\% = (120/100)*100\% = 120\%$.

Bản chất của tích lũy tư bản là việc nhà tư bản không tiêu dùng cá nhân hết toàn bộ thặng dư ($m = 120$) mà trích một phần trăm nhất định quay lại tái đầu tư, mở rộng sản xuất. Phần trăm đó gọi là hệ số tích lũy.

Khối lượng tích lũy = Hệ số tích lũy * m = 70% * 120 = 84 triệu $

Như vậy, có 84 triệu USD được chuyển hóa thành vốn đầu tư bổ sung cho chu kỳ tiếp theo.

Sử dụng phương pháp lập hệ phương trình quen thuộc từ vốn $k = 1.000.000\$$ và tỉ lệ $c/v = 7/3$.

Giải hệ phương trình ta bóc tách được: tư bản khả biến $v = 300.000\$$, tư bản bất biến $c = 700.000\$$.

Vì trình độ bóc lột $m^{\prime} = 200\%$, suy ra khối lượng GTTD sinh ra là: $m = 2 * 300.000 = 600.000\$$.

Tổng giá trị hàng hóa: $W = c + v + m = 1.600.000\$$

Chi tiết cơ cấu giá trị được biểu hiện qua hai nhánh:

• Nhánh lượng giá trị cũ ($c$) = $700.000\$$
• Nhánh lượng giá trị mới do lao động đắp thêm ($v + m$) = $300.000 + 600.000$ = $900.000\$$

Kịch bản diễn biến chu kỳ 1:

Kết thúc quá trình tuần hoàn 1, doanh nghiệp thu về túi khối lượng thặng dư $m_{1} = 600.000\$$.

Quy trình cấp vốn cho chu kỳ 2:

Với đường lối tích lũy khắt khe (hệ số = 50%), một nửa số thặng dư của chu kỳ 1 sẽ được bơm thẳng vào làm vốn để bành trướng quy mô cho vòng sau.

Lượng vốn tích lũy bơm thêm = $50\% * 600.000 = 300.000\$$.

Quy mô sản xuất đầu tư cho chu kỳ 2 phình to thành: $k_{2} = 1.000.000 + 300.000 = 1.300.000\$$

Kịch bản diễn biến chu kỳ 2:

Vì các thông số kỹ thuật ($c/v = 7/3$) và cường độ áp bức ($m^{\prime} = 200\%$) được giữ vững một cách tàn nhẫn, ta phân bổ lại số vốn mới $k_{2}$:

Giải hệ phân bổ tỷ lệ 7/3 cho 1.300.000$, ta có lượng chi trả lương mới: $v_{2} = 390.000\$$.

Sức lao động mới bị vắt kiệt để sinh ra khối thặng dư vòng 2: $m_{2} = 2 * 390.000 = 780.000\$$.