Kiến thức cơ bản Chương 2 - Thanh Toán Quốc Tế HCE

2.1. Hối phiếu (Bill of Exchange)

2.1.1. Các nguồn luật điều chỉnh

• Anh: Bill of Exchange Act 1882 (BEA)
• Mỹ: Bộ luật thương mại thống nhất năm 1962 (UCC)
• Châu Âu: Công ước Geneva 1930 – Luật thống nhất về hối phiếu (ULB)
• Việt Nam: Luật các công cụ chuyển nhượng (năm 2005, hiệu lực từ 01/07/2006)

2.1.2. Khái niệm

• Là một mệnh lệnh vô điều kiện bằng văn bản, do một người ký phát yêu cầu người bị ký phát trả một khoản tiền nhất định vào một thời gian nhất định cho người hưởng lợi.

2.1.3. Các bên liên quan

• Người ký phát (Drawer): Người lập và ký hối phiếu, thường là người bán hàng.
• Người bị ký phát (Drawee): Người được yêu cầu trả tiền, thường là người mua hoặc ngân hàng.
• Người hưởng lợi (Payee/Beneficiary): Người nhận tiền theo hối phiếu, có thể là chính drawer hoặc một người thứ ba.

2.1.4. Hình thức hối phiếu

• Có thể viết tay, in hoặc đánh máy.
• Có thể lập thành nhiều bản, mỗi bản có giá trị pháp lý như nhau.

2.1.5. Nội dung bắt buộc

1. Tiêu đề "Bill of Exchange"
2. Số tiền thanh toán (chữ và số)
3. Tên và địa chỉ người bị ký phát
4. Thời hạn thanh toán
5. Địa điểm thanh toán
6. Tên người hưởng lợi
7. Ngày và nơi phát hành
8. Chữ ký của người ký phát

2.1.6. Đặc điểm của hối phiếu

• Tính trừu tượng: không cần nêu lý do phát hành
• Tính bắt buộc thanh toán: không được viện lý do cá nhân để từ chối
• Tính lưu thông: có thể ký hậu, chiết khấu, chuyển nhượng

2.1.7. Các nghiệp vụ liên quan

• Chấp nhận (Acceptance): Người bị ký phát đồng ý thanh toán bằng cách ký tên vào hối phiếu.
• Ký hậu (Endorsement):
  • Trắng (ký không ghi tên người nhận tiếp theo)
  • Ghi danh (ký ghi rõ tên người tiếp nhận)
  • Hạn chế (có điều kiện về sử dụng)
  • Miễn truy đòi (người ký hậu không chịu trách nhiệm nếu không thanh toán)
• Bảo lãnh (Aval): Bên thứ ba bảo đảm thanh toán hối phiếu.
• Kháng nghị (Protest): Văn bản xác nhận việc từ chối thanh toán hối phiếu.
• Chiết khấu (Discount): Bán lại hối phiếu trước hạn với giá thấp hơn.

2.1.8. Phân loại hối phiếu

• Theo thời hạn thanh toán:
  • Trả ngay (At sight)
  • Trả sau (Usance)
• Theo chứng từ:
  • Hối phiếu trơn (Clean bill)
  • Hối phiếu kèm chứng từ (Documentary bill)
• Theo người hưởng lợi:
  • Đích danh
  • Theo lệnh
  • Vô danh
• Theo người phát hành:
  • Thương mại (do người bán phát hành)
  • Ngân hàng (do ngân hàng phát hành)
• Theo trạng thái:
  • Đã chấp nhận
  • Chưa chấp nhận

2.2. Séc (Cheque)

2.2.1. Luật điều chỉnh

• Công ước Geneva 1931 – Luật thống nhất về séc (ULC)

2.2.2. Khái niệm

• Là một mệnh lệnh vô điều kiện do người ký phát (có tài khoản tại ngân hàng) lập, yêu cầu ngân hàng trả một số tiền nhất định cho người hưởng lợi.

2.2.3. Các bên liên quan

• Người ký phát (Drawer): Chủ tài khoản
• Ngân hàng (Drawee): Nơi trả tiền
• Người hưởng lợi (Payee): Người nhận tiền

2.2.4. Nội dung bắt buộc

1. Tiêu đề "Séc"
2. Ngày, nơi phát hành
3. Số tiền (bằng chữ và số)
4. Tên người hưởng lợi
5. Tên ngân hàng
6. Chữ ký người phát hành

2.2.5. Thời hạn hiệu lực

• Tùy theo quy định từng quốc gia.
• Nếu quá hạn không được thanh toán, người phát hành vẫn phải chịu trách nhiệm.

2.2.6. Phân loại séc

• Theo tên người hưởng lợi:
  • Đích danh
  • Theo lệnh
  • Vô danh
• Theo hình thức:
  • Gạch chéo (Crossed cheque): chỉ chuyển khoản
  • Du lịch (Traveller’s cheque): an toàn cho khách du lịch
  • Xác nhận (Certified cheque): được ngân hàng đảm bảo thanh toán

2.3. Thẻ Ngân Hàng (Bank Cards)

2.3.1. Khái niệm

• Là công cụ thanh toán không dùng tiền mặt do tổ chức tài chính phát hành, cho phép chủ thẻ giao dịch rút tiền, chuyển khoản hoặc thanh toán hàng hóa/dịch vụ.

2.3.2. Phân loại

a) Theo công dụng

• Thẻ ATM: rút tiền mặt, in sao kê, chuyển khoản tại máy ATM.
• Thẻ thanh toán (Payment Card): thanh toán tại POS, online.

b) Theo tính chất sử dụng

• Thẻ tín dụng (Credit Card):
  • Mua trước, trả sau.
  • Có hạn mức tín dụng, thời gian miễn lãi.
• Thẻ ghi nợ (Debit Card):
  • Chỉ tiêu trong phạm vi số dư tài khoản.
  • Không có hạn mức tín dụng.