Trắc nghiệm ôn tập C3 - Đại cương Văn hóa Việt Nam (ULSA)
Bộ đề thi trắc nghiệm online ôn tập Chương 3: Văn hóa nhận thức thuộc học phần Đại cương Văn hóa Việt Nam dành cho sinh viên ULSA. Nội dung bao quát toàn bộ kiến thức trọng tâm về Triết lý âm dương , mô hình cấu trúc không gian vũ trụ Tam tài và Ngũ hành. Đề thi giúp sinh viên nắm vững cách vận dụng lịch âm dương, hệ Can Chi vào đời sống văn hóa và hiểu sâu sắc thế giới quan, nhân sinh quan của người Việt thông qua các quy luật thành tố, quy luật quan hệ.
Từ khoá: Trắc nghiệm Đại cương Văn hóa Việt Nam Văn hóa nhận thức ULSA Triết lý âm dương Ngũ hành Tam tài Hệ Can Chi Lịch âm dương Ôn thi văn hóa Việt Nam
Câu 1: Ý niệm về sự sinh sản của hoa màu và con người đã hình thành nên sản phẩm trừu tượng nào trong tư duy của cư dân nông nghiệp?
C. Hệ thống lịch thuần dương
Câu 2: Đặc điểm nào sau đây được coi là biểu hiện của văn hóa trọng dương (gốc du mục) trong quan hệ với môi trường xã hội?
Câu 3: Trong việc xác định tính chất âm dương, vì sao màu trắng lại có thể được coi là âm?
A. Khi so sánh màu trắng với màu đỏ trong một thang độ dương tính
B. Vì màu trắng vốn dĩ mang đặc tính tĩnh tại tuyệt đối
C. Do màu trắng tượng trưng cho kim loại (Kim) trong ngũ hành
D. Khi đặt màu trắng cạnh màu đen trong quan hệ đối lập
Câu 4: Hiện tượng nước lỏng khi được làm lạnh đến cùng cực sẽ hóa thành băng cứng minh chứng cho quy luật nào?
C. Sự đứng yên của các thái cực
Câu 5: Biểu tượng "Tiên - Rồng" trong truyền thuyết của người Việt phản ánh lối tư duy nào?
A. Tư duy lưỡng phân lưỡng hợp
B. Tư duy phân tích chi tiết
C. Tư duy thực dụng hiện sinh
D. Tư duy tôn giáo độc thần
Câu 6: Tại sao trong tư duy của người Việt, khái niệm "Đất Nước" lại thường được đi đôi với nhau?
A. Vì đây là hai nguyên tố chiếm diện tích lớn nhất hành tinh
B. Do sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố tĩnh (đất/âm) và động (nước/dương)
C. Vì người Việt vay mượn hoàn toàn khái niệm này từ văn hóa phương Bắc
D. Nhằm nhấn mạnh vai trò của ranh giới địa lý trong quân sự
Câu 7: Hình ảnh đồng tiền cổ Việt Nam có lỗ vuông ở giữa tượng trưng cho điều gì?
A. Triết lý vuông tròn (âm dương hài hòa)
B. Sự tiện lợi trong việc xâu chuỗi để lưu thông
C. Khát vọng về sự giàu sang và quyền lực
D. Mô hình cấu trúc của các vương triều phong kiến
Câu 8: Thành ngữ "Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời" phản ánh tâm thế sống nào của người Việt?
A. Sự lo âu về sự biến động của tài sản
B. Tính thực dụng trong việc tích lũy của cải
C. Niềm tin vào sự công bằng tuyệt đối của xã hội
D. Tinh thần lạc quan dựa trên triết lý âm dương chuyển hóa
Câu 9: Điểm khác biệt căn bản giữa lối tư duy của người phương Bắc và phương Nam trong việc xây dựng mô hình vũ trụ là gì?
A. Phương Bắc thích dùng số lẻ, phương Nam thích dùng số chẵn
B. Phương Bắc mạnh về tổng hợp, phương Nam mạnh về phân tích
C. Phương Bắc ưa chuộng số chẵn, phương Nam ưa chuộng số lẻ
D. Phương Bắc coi trọng ngũ hành, phương Nam coi trọng bát quái
Câu 10: Trong mô hình Tam tài "Thiên - Địa - Nhân", vị trí của con người được xác định như thế nào?
A. Là thực thể hoàn toàn mang tính dương để đối lập với đất
B. Là trung gian hòa hợp, âm so với Trời và dương so với Đất
C. Là chủ thể đứng trên cả trời và đất để cải tạo tự nhiên
D. Là thành tố phụ thuộc hoàn toàn vào sự biến động của địa hình
Câu 11: Quy luật tương sinh của ngũ hành được thể hiện qua trình tự nào sau đây?
A. Kim - Mộc - Thổ - Thủy - Hỏa
B. Thủy - Hỏa - Kim - Mộc - Thổ
C. Mộc - Hỏa - Thổ - Kim - Thủy
D. Thổ - Mộc - Thủy - Hỏa - Kim
Câu 12: Mối quan hệ nào sau đây thuộc quy luật tương khắc trong ngũ hành?
Câu 13: Ý nghĩa sâu xa của con số 5 trong triết lý "tham thiên lưỡng địa" là gì?
A. Sự cân bằng tuyệt đối giữa hai thái cực âm và dương
B. Sự ưu tiên tuyệt đối cho các yếu tố dương tính trong vũ trụ
C. Tỷ lệ dương vừa vặn nhỉnh hơn âm (
3:2) để vũ trụ phát triển hài hòa
D. Cách tính toán các ngày lễ hội trong một năm nông nghiệp
Câu 14: Tại sao trong sơ đồ Ngũ hành, hành Thổ thường được đặt ở vị trí trung tâm?
A. Vì Thổ là nguyên tố tĩnh nhất trong năm hành
B. Nhằm đề cao vai trò của đất đai đối với nghề nông nghiệp
C. Vì đất là nơi bắt nguồn của mọi cuộc chiến tranh thời cổ đại
D. Để dễ dàng quan sát các hành còn lại theo phương hướng
Câu 15: Đặc điểm nào sau đây giúp phân biệt lịch âm dương với lịch thuần âm?
A. Lịch âm dương hoàn toàn không dựa vào chu kỳ của mặt trăng
B. Lịch âm dương chỉ sử dụng để tính toán các ngày lễ tôn giáo
C. Lịch âm dương kết hợp cả chu kỳ mặt trăng và mặt trời thông qua tháng nhuận
D. Lịch âm dương có số ngày trong năm luôn cố định là 354 ngày
Câu 16: Trong lịch âm dương, hai mốc thời gian "sóc" và "vọng" có ý nghĩa gì?
A. Ngày bắt đầu mùa xuân và ngày kết thúc mùa đông
B. Ngày đầu tháng và ngày giữa tháng (trăng tròn)
C. Hai thời điểm nóng nhất và lạnh nhất trong một năm
D. Lúc mặt trời mọc và lúc mặt trời lặn trong ngày
Câu 17: Hệ đếm Can Chi được xây dựng dựa trên nguyên tắc kết hợp nào?
A. Ghép ngẫu nhiên các yếu tố không phân biệt tính chất
B. Ưu tiên ghép các Can dương với các Chi âm
C. Chỉ ghép các Can và Chi cùng tính chất (cùng dương hoặc cùng âm)
D. Ghép một Can với lần lượt mười hai Chi theo thứ tự
Câu 18: Việc người Việt cúng lễ vào các ngày Tiết phản ánh điều gì trong văn hóa nhận thức?
A. Sự lệ thuộc hoàn toàn vào các thế lực siêu nhiên
B. Mối liên hệ mật thiết giữa lịch lao động nông nghiệp và các mốc thời tiết
C. Khát vọng chinh phục và thay đổi các quy luật của thiên nhiên
D. Thói quen tổ chức tiệc tùng sau những ngày làm việc mệt mỏi
Câu 19: Trong y học cổ truyền, quan niệm "con người là một tiểu vũ trụ" dẫn đến cách điều trị nào?
A. Tập trung tiêu diệt các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài
B. Tác động vào các cơ quan đơn lẻ mà không cần xét đến tổng thể
C. Điều hòa âm dương và sự cân bằng giữa các tạng phủ nội tại
D. Chỉ sử dụng các phương pháp can thiệp bằng phẫu thuật hiện đại
Câu 20: Tại sao lối sống của người Việt lại được đánh giá là có khả năng thích nghi cao?
A. Do chịu ảnh hưởng của triết lý quân bình âm dương và lối sống linh hoạt
B. Vì người Việt không có những nguyên tắc đạo đức cố định
C. Do sự tác động của địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích
D. Vì mục tiêu duy nhất là sự sinh tồn bằng mọi giá trong chiến tranh
Câu 21: Trong hệ thống 24 tiết khí, mốc "Đông chí" và "Hạ chí" đại diện cho điều gì?
A. Thời điểm bắt đầu của mùa xuân và mùa thu
B. Các ngày có độ dài ngày và đêm bằng nhau tuyệt đối
C. Thời điểm lạnh nhất và nóng nhất (tột cùng) trong năm
D. Lúc thủy triều lên cao nhất và xuống thấp nhất
Câu 22: Một người phụ nữ có tính cách mạnh mẽ, quyết đoán được coi là mang đặc tính gì xét theo triết lý âm dương?
A. Âm tính tuyệt đối do giới tính quy định
B. Dương tính xét theo tiêu chí tính cách
C. Trung hòa do sự bù trừ giữa giới tính và hành động
D. Không thể xác định nếu không so sánh với một người nam
Câu 23: Biểu tượng "Vuông - Tròn" trong tư duy người Việt mang hàm ý gì về sự hoàn thiện?
A. Sự kết hợp của đất và trời, tạo nên sự viên mãn và tốt đẹp
B. Sự ưu tiên cho các hình khối dễ di chuyển trong không gian
C. Phản ánh kỹ thuật xây dựng nhà cửa thời cổ đại
D. Tượng trưng cho hai loại nông sản chính là lúa gạo và ngô
Câu 24: Sự kiện "Nhất sĩ nhì nông, hết gạo chạy rông, nhất nông nhì sĩ" minh chứng cho quy luật nào?
A. Luật Hưởng hòa trong vận động
B. Quy luật âm dương chuyển hóa và quan hệ nhân quả
C. Tính chất tĩnh tại của các tầng lớp xã hội
D. Sự đối lập không thể dung hòa giữa các nghề nghiệp
Câu 25: Trong văn hóa nhận thức, việc người Việt chọn hướng Nam để làm nhà và đặt mộ cổ phản ánh điều gì?
A. Sự ngẫu nhiên trong việc lựa chọn địa điểm cư trú
B. Khát vọng về sự ấm áp (dương tính) để bù đắp cho cái lạnh hoặc cái chết (âm tính)
C. Quy tắc bắt buộc trong các văn bản pháp luật cổ
D. Để tránh sự dòm ngó của các bộ lạc từ phương Bắc
Câu 26: Tại sao nói thuyết Ngũ hành làm cho thuyết âm dương trở nên hoàn bị hơn?
A. Vì nó thay thế hoàn toàn các quy luật đơn giản của âm dương
B. Vì nó cung cấp một mô hình chi tiết hơn để xem xét sự tương tác của vạn vật
C. Nhờ việc bổ sung thêm các yếu tố thần linh vào cấu trúc không gian
D. Do nó được các nhà khoa học hiện đại chứng minh là chính xác tuyệt đối
Câu 27: Trong hệ Can, mười yếu tố được xây dựng trên cơ sở nào?
A. Mười ngón tay của con người khi đếm thời gian
B. Mười giai đoạn phát triển của một cây lúa
C. Năm hành phối hợp với âm dương (
5×2)
D. Mười vị vua đầu tiên của các triều đại phương Nam
Câu 28: Theo triết lý âm dương, hình vuông đại diện cho âm vì lý do nào sau đây?
A. Vì nó có tỷ lệ giữa cạnh và chu vi là
1:4 (số 4 là số chẵn)
B. Do hình vuông dễ bị lăn đi khi có tác động ngoại lực
C. Vì nó tượng trưng cho bầu trời bao la tĩnh lặng
D. Bởi vì hình vuông thường được dùng để làm khuôn bánh
Câu 29: Quy luật "Chế hóa" trong ngũ hành có tác dụng gì?
A. Thúc đẩy một hành phát triển đến mức cực đại mà không dừng lại
B. Tiêu diệt hoàn toàn các hành có tính chất đối kháng
C. Duy trì sự cân bằng động thông qua việc phối hợp giữa sinh và khắc
D. Chuyển đổi một hành này thành một hành khác hoàn toàn mới
Câu 30: Tại sao lịch âm dương lại có tháng nhuận sau khoảng gần 3 năm?
A. Để người dân có thêm thời gian nghỉ ngơi sau vụ mùa
B. Nhằm bù đắp khoảng chênh lệch 11 ngày mỗi năm giữa âm lịch và dương lịch
C. Do sự biến đổi đột ngột của quỹ đạo mặt trăng quanh trái đất
D. Để làm tròn số ngày trong tuần cho dễ tính toán
Câu 31: Trong chòm sao "Nhị thập bát tú", phương Đông mùa Xuân được đại diện bởi linh vật nào?
D. Thanh Long (Rồng xanh)
Câu 32: Nhận định "Âm và dương luôn gắn bó mật thiết, không thể tách rời" thuộc về nội dung nào?
Câu 33: Vì sao cư dân nông nghiệp lại đặc biệt quan tâm đến sự sinh sôi nảy nở của hoa màu và con người?
A. Vì họ muốn mở rộng lãnh thổ sang các vùng đất của bộ lạc du mục
B. Do nghề trồng lúa nước cần nhiều sức người và phụ thuộc vào thiên nhiên
C. Nhằm mục đích phục vụ cho các nghi lễ hiến tế thần linh
D. Vì họ có dư thừa lương thực nên muốn gia tăng dân số
Câu 34: Việc người Việt biến "Ông Tơ Hồng" (một nhân vật đơn độc) thành cặp "Ông Tơ - Bà Nguyệt" thể hiện điều gì?
A. Sự nhầm lẫn trong quá trình tiếp nhận văn hóa ngoại lai
B. Khát vọng về một xã hội có sự bình đẳng nam nữ tuyệt đối
C. Tâm lý sính ngoại và muốn thay đổi các truyền thuyết cũ
D. Xu hướng nhân đôi các khái niệm đơn độc theo nguyên tắc âm dương hài hòa
Câu 35: Trong ngũ hành, hành nào được mô tả là "đi xuống, thấm xuống" và có tính chất lỏng?
Câu 36: Hệ đếm 60 (Lục giáp) kết thúc bằng cặp Can Chi nào?
Câu 37: Cách hiểu "Trời tròn đất vuông" theo lối dân gian (trời như bát úp, đất như mâm vuông) bị coi là ngây thơ vì lý do gì?
A. Vì trái đất thực chất có hình cầu và bầu trời không có giới hạn
B. Do nó không phản ánh đúng diện tích thực tế của đất và trời
C. Vì thực chất đó là cách nói hình tượng về triết lý âm dương (tròn/dương, vuông/âm)
D. Bởi vì người xưa chưa có các công cụ đo đạc địa lý chính xác
Câu 38: Hiện tượng "Trong cái nắng tiềm ẩn cái mưa (nắng khiến hơi nước bốc lên)" là ví dụ cho quy luật nào?
Câu 39: Tại sao người Việt xưa thường kiêng số 5 trong các việc đi lại, kinh doanh ("Mồng năm mười bốn hai ba...")?
A. Vì đây là những ngày có thủy triều xuống thấp nhất
B. Do sự kính nể và e sợ sức mạnh hội tụ của con số trung tâm ngũ hành
C. Vì số 5 gắn liền với các thảm họa thiên nhiên trong lịch sử
D. Do ảnh hưởng từ các quy tắc phong thủy của phương Tây
Câu 40: Lối sống "tiết chế, nhường nhịn, khiêm tốn, coi trọng làng xóm" của người Việt bắt nguồn từ nhận thức nào về vũ trụ?
A. Con người phải chinh phục và chế ngự thiên nhiên để tồn tại
B. Thế giới là một chiến trường nơi kẻ mạnh nhất sẽ chiến thắng
C. Con người là một phần của vũ trụ và cần sống hòa hợp với môi trường
D. Sự giàu có về vật chất là thước đo duy nhất của sự thành công