Trắc nghiệm Chính sách kinh tế & xã hội HCE - Đề số 1
Thử sức với bộ 40 câu trắc nghiệm Chính sách Kinh tế - Xã hội nâng cao, tập trung vào phân tích tình huống thực tế, quy trình hoạch định, tổ chức thực thi và đánh giá chính sách. Nội dung bao quát các chủ đề: mô hình Tinbergen, công cụ quản lý nhà nước, tài chính công và phân tích lợi ích - chi phí. Đề thi đi kèm đáp án và giải thích chi tiết, hỗ trợ sinh viên và học viên cao học ôn tập hiệu quả.
Từ khoá: trắc nghiệm chính sách kinh tế xã hội đề thi chính sách công bài tập tình huống quản lý nhà nước phân tích chính sách hoạch định chính sách tổ chức thực thi chính sách tài chính công mô hình Tinbergen trắc nghiệm kinh tế vĩ mô ôn thi công chức quản lý hành chính nhà nước
Câu 1: Nhà nước thực hiện chức năng quản lý xã hội chủ yếu thông qua công cụ nào để đảm bảo tính cưỡng chế và bắt buộc chung?
A. Các quy phạm đạo đức và phong tục tập quán
B. Hệ thống pháp luật và các văn bản quy phạm pháp luật
C. Các hương ước và quy ước của cộng đồng dân cư
D. Tuyên truyền, giáo dục và vận động quần chúng
Câu 2: Khi một chính sách kinh tế - xã hội được ban hành nhằm giải quyết vấn đề thất nghiệp gia tăng, chức năng này thể hiện vai trò gì của chính sách?
B. Chức năng tạo lập nguồn thu
C. Chức năng hạch toán kinh tế
Câu 3: Tình huống: Một quốc gia đang đối mặt với tình trạng "thất bại của thị trường" do các nhà máy xả thải gây ô nhiễm nghiêm trọng nhưng không chịu trách nhiệm chi trả phí xử lý. Nhà nước quyết định can thiệp bằng cách áp dụng "thuế môi trường". Hành động này thể hiện chức năng nào của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường?
A. Chức năng phân phối lại thu nhập để đảm bảo công bằng
B. Chức năng khắc phục các khuyết tật của thị trường và bảo vệ lợi ích cộng đồng
C. Chức năng kinh doanh trực tiếp để tìm kiếm lợi nhuận
D. Chức năng cung cấp thông tin thị trường
Câu 4: Khi phân tích một chính sách trợ giá xăng dầu, nhà phân tích nhận thấy chính sách này giúp giảm chi phí vận tải nhưng lại làm tăng gánh nặng ngân sách và khuyến khích sử dụng nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm. Đây là ví dụ về việc vi phạm hoặc cần cân nhắc kỹ lưỡng nguyên tắc nào trong hoạch định chính sách?
A. Nguyên tắc tính hệ thống và tính hiệu quả kinh tế - xã hội
B. Nguyên tắc bí mật quốc gia
C. Nguyên tắc tập trung dân chủ
D. Nguyên tắc ưu tiên lợi ích nhóm
Câu 5: Giả sử Chính phủ muốn ban hành chính sách "Hạn chế xe máy tại các đô thị lớn". Tuy nhiên, hệ thống giao thông công cộng (xe buýt, tàu điện) chưa đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân. Nếu chính sách vẫn được ban hành, nó sẽ vi phạm điều kiện nào quan trọng nhất để thực thi chính sách thành công?
A. Thiếu sự quyết tâm của lãnh đạo
B. Thiếu tính pháp lý của văn bản
C. Thiếu các điều kiện vật chất và giải pháp thay thế (tính hiện thực)
D. Thiếu kinh phí tuyên truyền
Câu 6: Trong mô hình phân tích chính sách của Tinbergen, nếu Nhà nước muốn đạt được mục tiêu "Giảm lạm phát" (biến mục tiêu) nhưng lại vấp phải rào cản là "Thâm hụt ngân sách không được vượt quá 5%" (biến hạn chế), thì việc lựa chọn công cụ chính sách phải thỏa mãn điều gì?
A. Lựa chọn bất kỳ công cụ nào miễn là giảm được lạm phát nhanh nhất
B. Phải thay đổi mục tiêu lạm phát để phù hợp với ngân sách
C. Lựa chọn công cụ tối ưu để đạt mục tiêu lạm phát nằm trong giới hạn ràng buộc của ngân sách
D. Bỏ qua giới hạn ngân sách để ưu tiên mục tiêu chính trị
Câu 7: Để lựa chọn phương án chính sách tối ưu, phương pháp nào thường được sử dụng để so sánh giữa cái được và cái mất của từng phương án?
A. Phương pháp thử và sai
B. Phương pháp phân tích lợi ích - chi phí
C. Phương pháp bốc thăm ngẫu nhiên
D. Phương pháp dựa trên cảm tính của người lãnh đạo
Câu 8: Một doanh nghiệp Nhà nước sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi cơ chế quản lý, sa thải bớt lao động dư thừa và tập trung vào các ngành nghề kinh doanh cốt lõi để tăng lợi nhuận. Sự thay đổi này phản ánh tác động của chính sách cổ phần hóa ở cấp độ nào?
A. Cấp độ vĩ mô (nền kinh tế)
B. Cấp độ vi mô (hành vi của chủ thể kinh tế cụ thể)
D. Cấp độ quản lý hành chính công
Câu 9: Tình huống: Để giải quyết vấn đề nghèo đói, Chính phủ A quyết định cấp tiền mặt trực tiếp cho người nghèo. Chính phủ B quyết định cung cấp vốn vay ưu đãi và đào tạo nghề. Xét về tính chất của công cụ chính sách, sự khác biệt ở đây là gì?
A. Chính phủ A dùng công cụ hành chính; Chính phủ B dùng công cụ tuyên truyền
B. Chính phủ A dùng giải pháp tác động trực tiếp; Chính phủ B dùng giải pháp tạo tiền đề và khuyến khích phát triển
C. Chính phủ A dùng công cụ pháp luật; Chính phủ B dùng công cụ kỹ thuật
D. Cả hai đều chỉ dùng công cụ giáo dục
Câu 10: Một chính sách thuế mới được ban hành nhưng có quá nhiều kẽ hở khiến doanh nghiệp lách luật, dẫn đến thất thu ngân sách và tạo ra sự bất bình đẳng. Khi đánh giá chính sách này, nhà phân tích kết luận rằng chính sách có "hiệu lực thực tế" thấp. Điều này có nghĩa là gì?
A. Văn bản chính sách chưa được ký duyệt chính thức
B. Chính sách không được đối tượng chấp hành nghiêm chỉnh và không đạt kết quả như mong đợi trên thực tế
C. Chính sách vi phạm Hiến pháp
D. Chính sách có nội dung quá ngắn gọn
Câu 11: Trong bối cảnh hội nhập, việc sử dụng hàng rào thuế quan để bảo hộ sản xuất trong nước ngày càng bị hạn chế bởi các cam kết quốc tế. Nhà nước chuyển sang sử dụng các "hàng rào kỹ thuật" (tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn, môi trường...). Đây là biểu hiện của việc thay đổi yếu tố nào trong quá trình chính sách?
A. Thay đổi mục tiêu chiến lược của đất nước
B. Thay đổi công cụ thực hiện chính sách để thích ứng với bối cảnh mới
C. Thay đổi chế độ chính trị
D. Thay đổi bản chất giai cấp của Nhà nước
Câu 12: Tình huống: Một dự án xây dựng đập thủy điện có thể mang lại lợi ích lớn về năng lượng (giá trị bằng tiền cao) nhưng lại buộc phải di dời hàng nghìn hộ dân và phá hủy di sản văn hóa (khó tính bằng tiền). Nếu chỉ sử dụng phương pháp "Phân tích Lợi ích - Chi phí truyền thống" (CBA), hạn chế lớn nhất sẽ là gì?
A. Không tính toán được chi phí xây dựng nhà máy
B. Khó khăn trong việc tiền tệ hóa các tác động xã hội và văn hóa, dẫn đến đánh giá sai lệch
C. Không xác định được chủ đầu tư dự án
D. Phương pháp này quá phức tạp để áp dụng cho dự án điện
Câu 13: Trong phân tích chính sách, cách tiếp cận "vĩ mô" thường tập trung vào điều gì?
A. Hành vi của từng hộ gia đình hoặc cá nhân riêng lẻ
B. Những tác động tổng thể đến nền kinh tế quốc dân và các cân đối lớn
C. Chi tiết kỹ thuật của một quy trình sản xuất cụ thể
D. Lợi nhuận của một doanh nghiệp đơn lẻ
Câu 14: Mô hình phân tích chính sách của Tinbergen chú trọng đến mối quan hệ giữa hai yếu tố nào?
A. Giữa mục tiêu và công cụ chính sách
B. Giữa người dân và doanh nghiệp
C. Giữa quá khứ và tương lai
D. Giữa lý thuyết và thực hành
Câu 15: Một chính sách tín dụng ưu đãi cho sinh viên nghèo vay vốn đi học. Tuy nhiên, thủ tục chứng nhận "nghèo" tại địa phương quá phức tạp, nhiều sinh viên không thể tiếp cận vốn. Vấn đề này nằm ở khâu nào của quá trình chính sách?
A. Khâu hoạch định mục tiêu (mục tiêu sai)
B. Khâu tổ chức thực thi (cụ thể là thủ tục hành chính)
C. Khâu đánh giá tổng kết
D. Khâu xây dựng pháp luật
Câu 16: Trong cấu trúc hệ thống tài chính quốc gia, nếu Ngân hàng Trung ương tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với các ngân hàng thương mại, điều này sẽ tác động như thế nào đến cung tiền?
A. Cung tiền sẽ tăng lên do ngân hàng có nhiều tiền hơn
B. Cung tiền không thay đổi
C. Khả năng tạo tiền của ngân hàng thương mại giảm, dẫn đến cung tiền giảm
D. Ngân hàng thương mại sẽ phá sản ngay lập tức
Câu 17: Tài chính quốc gia bao gồm các bộ phận chủ yếu nào?
A. Tài chính nhà nước, tài chính doanh nghiệp, và các tổ chức tài chính trung gian (bao gồm tài chính hộ gia đình)
B. Chỉ bao gồm Ngân sách nhà nước
C. Tiền mặt trong dân và vàng dự trữ
D. Tài sản của các tập đoàn đa quốc gia
Câu 18: Khi so sánh giữa "Hiệu quả kinh tế" và "Hiệu quả xã hội" của một chính sách giáo dục ở vùng sâu vùng xa, nhận định nào sau đây là hợp lý nhất?
A. Hiệu quả kinh tế (lợi nhuận) phải luôn dương thì mới thực hiện
B. Chỉ quan tâm đến hiệu quả kinh tế, bỏ qua xã hội
C. Có thể chấp nhận hiệu quả kinh tế thấp (thậm chí bù lỗ) để đạt được mục tiêu hiệu quả xã hội (công bằng, nâng cao dân trí)
D. Hiệu quả xã hội là thứ yếu, không quan trọng bằng ngân sách bỏ ra
Câu 19: Một "kịch bản" trong dự báo chính sách được hiểu là gì?
A. Một bộ phim về quá trình chính sách
B. Một tập hợp các giả thiết về điều kiện tương lai để từ đó phân tích các phương án chính sách
C. Một bản kế hoạch chi tiết không được phép thay đổi
D. Một dự đoán chắc chắn 100% về tương lai
Câu 20: Tại sao nói "Hoạch định chính sách là một quá trình chính trị"?
A. Vì nó chỉ dành cho các nhà chính trị gia tham gia
B. Vì nó liên quan đến việc phân bổ các giá trị, lợi ích và quyền lực giữa các nhóm khác nhau trong xã hội
C. Vì nó không cần dựa trên cơ sở khoa học hay kinh tế
D. Vì nó diễn ra tại trụ sở của các đảng phái
Câu 21: Tình huống: Để chống lạm phát, Ngân hàng Nhà nước quyết định tăng lãi suất. Tuy nhiên, việc này làm cho các doanh nghiệp khó vay vốn, dẫn đến đình trệ sản xuất và nguy cơ thất nghiệp. Mối quan hệ giữa mục tiêu "Kiểm soát lạm phát" và "Tăng trưởng kinh tế/Việc làm" trong ngắn hạn ở đây là gì?
A. Mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ nhau hoàn toàn
B. Mối quan hệ đánh đổi (trade-off)
C. Hai mục tiêu này không liên quan gì đến nhau
D. Mối quan hệ nhân quả một chiều
Câu 22: Công cụ nào sau đây KHÔNG thuộc nhóm công cụ kinh tế trong quản lý nhà nước?
C. Quy hoạch và kế hoạch định hướng
Câu 23: Tình huống: Một chính sách công cộng được thiết kế để khuyến khích người dân phân loại rác. Tuy nhiên, thông điệp truyền thông quá phức tạp, dùng nhiều thuật ngữ chuyên môn khiến người dân không hiểu phải làm thế nào. Yếu tố nào đã gây cản trở quá trình thực thi?
A. Yếu tố nguồn lực tài chính
B. Yếu tố giao tiếp và truyền đạt thông tin
C. Yếu tố môi trường chính trị
Câu 24: Khi phân tích "chi phí cơ hội" của việc Nhà nước đầu tư 1000 tỷ đồng xây dựng tượng đài, nhà phân tích cần xem xét điều gì?
A. Số tiền 1000 tỷ đồng đó có thể làm được bao nhiêu trường học hoặc bệnh viện nếu không xây tượng đài
B. Chỉ xem xét chi phí nguyên vật liệu xây dựng tượng đài
C. Chỉ xem xét lợi ích du lịch mà tượng đài mang lại
D. Số tiền lương trả cho công nhân xây dựng
Câu 25: Giải pháp "tác động vào nhận định về mục tiêu" trong chính sách thường được thực hiện thông qua hoạt động nào?
A. Tăng thuế thu nhập doanh nghiệp
B. Cung cấp thông tin, tuyên truyền để thay đổi nhận thức và hành vi
C. Bắt buộc thực hiện bằng mệnh lệnh
D. Đầu tư trực tiếp xây dựng nhà máy
Câu 26: Loại hình bảo hiểm nào hoạt động vì mục đích sinh lời và mang tính tự nguyện?
B. Bảo hiểm y tế bắt buộc
C. Bảo hiểm kinh doanh (Bảo hiểm thương mại)
Câu 27: "Hiệu ứng khuếch đại" của chi tiêu công (trong chính sách tài khóa) nghĩa là gì?
A. Một đồng chi tiêu của Chính phủ có thể tạo ra mức tăng thu nhập quốc dân lớn hơn một đồng
B. Chi tiêu Chính phủ luôn gây ra lạm phát phi mã
C. Chi tiêu Chính phủ chỉ có tác dụng trong khu vực công
D. Chi tiêu Chính phủ làm giảm đầu tư tư nhân một lượng tương ứng
Câu 28: Khi Nhà nước sử dụng "thuế tiêu thụ đặc biệt" đánh vào rượu bia và thuốc lá, mục tiêu chính không phải là tăng thu ngân sách mà là gì?
A. Khuyến khích sản xuất các mặt hàng này
B. Điều tiết hành vi tiêu dùng, hạn chế sử dụng các mặt hàng có hại cho sức khỏe và xã hội
C. Trợ giá cho người tiêu dùng
D. Tạo công bằng giữa người giàu và người nghèo
Câu 29: Tình huống: Chính phủ muốn phát triển thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Nhà nước chậm cổ phần hóa, thông tin tài chính thiếu minh bạch, khung pháp lý chưa hoàn thiện. Chính sách phát triển thị trường chứng khoán gặp khó khăn chủ yếu do yếu tố nào?
A. Do thiếu nhà đầu tư nước ngoài
B. Do thiếu sự đồng bộ của các yếu tố tiền đề (hàng hóa, thông tin, pháp lý)
C. Do lãi suất ngân hàng quá thấp
D. Do người dân có quá nhiều tiền mặt
Câu 30: Phương pháp "Điều tra xã hội học" trong kiểm tra, đánh giá chính sách có ưu điểm gì nổi bật so với báo cáo hành chính?
A. Tốn ít chi phí và thời gian hơn
B. Thu thập được những thông tin phản hồi khách quan, thực tế từ thái độ và phản ứng của đối tượng chịu tác động, tránh bệnh thành tích
C. Có tính pháp lý cao hơn báo cáo của cơ quan nhà nước
D. Luôn cho kết quả chính xác tuyệt đối về số liệu tài chính
Câu 32: Một quốc gia đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại các đô thị lớn do khí thải từ phương tiện cá nhân. Chính phủ quyết định áp dụng chính sách "thuế tắc nghẽn" đánh vào các phương tiện đi vào trung tâm thành phố giờ cao điểm. Xét về bản chất công cụ quản lý, đây là việc sử dụng công cụ nào?
A. Công cụ hành chính - tổ chức
B. Công cụ giáo dục và thuyết phục
D. Công cụ kỹ thuật nghiệp vụ
Câu 31: Vì sao trong quy trình hoạch định chính sách, việc "xác định vấn đề" lại quan trọng hơn việc "tìm giải pháp" ngay lập tức?
A. Vì xác định sai vấn đề thì giải pháp dù hay đến đâu cũng trở nên vô nghĩa hoặc có hại (giải quyết sai vấn đề)
B. Vì xác định vấn đề tốn ít thời gian hơn
C. Vì giải pháp luôn có sẵn trong sách giáo khoa
D. Vì cấp trên chỉ quan tâm đến tên vấn đề
Câu 33: Trong phân tích chính sách đa mục tiêu, khi các mục tiêu mâu thuẫn nhau (ví dụ: tăng trưởng nhanh vs bảo vệ môi trường), nhà phân tích cần làm gì?
A. Loại bỏ hoàn toàn một mục tiêu để tập trung vào mục tiêu kia
B. Xác định trọng số ưu tiên, đánh đổi (trade-off) và tìm phương án tối ưu hoặc dung hòa chấp nhận được
C. Giữ nguyên cả hai mục tiêu ở mức cao nhất bất chấp thực tế
D. Chuyển vấn đề cho thế hệ sau giải quyết
Câu 34: "Vốn mồi" của Nhà nước trong các dự án hợp tác công tư (PPP) có vai trò gì?
A. Chi trả toàn bộ chi phí dự án
B. Tạo lòng tin, chia sẻ rủi ro và kích thích vốn đầu tư từ khu vực tư nhân tham gia vào dự án
C. Mua lại toàn bộ cổ phần của tư nhân
D. Trả lương cho bộ máy quản lý dự án
Câu 35: Tình huống: Một dự án xây dựng đập thủy điện được đề xuất. Phân tích tài chính cho thấy dự án có lãi lớn, nhưng phân tích kinh tế - xã hội lại chỉ ra rằng chi phí môi trường và tái định cư làm cho lợi ích ròng xã hội bị âm. Nhà nước nên ra quyết định như thế nào nếu tuân thủ quan điểm phát triển bền vững?
A. Phê duyệt dự án vì lợi nhuận tài chính cao sẽ đóng góp ngân sách
B. Từ chối dự án hoặc yêu cầu điều chỉnh thiết kế để giảm thiểu chi phí xã hội xuống mức chấp nhận được
C. Chuyển dự án sang cho khu vực tư nhân đầu tư hoàn toàn
D. Phê duyệt nhưng yêu cầu giữ bí mật báo cáo tác động môi trường
Câu 36: Phân tích "lợi ích nhóm" trong chính sách giúp chúng ta hiểu được điều gì?
A. Tại sao một số chính sách không hợp lý (với đa số) vẫn được thông qua do sức ép của các nhóm quyền lực
B. Cách tính toán lợi nhuận của doanh nghiệp
C. Cách phân chia ngân sách cho các tỉnh
D. Lợi ích của việc làm việc theo nhóm
Câu 37: Khi Chính phủ thực hiện chính sách "Cầu – cung" trong quản lý nông sản (mua tạm trữ khi giá xuống thấp), Chính phủ đang đóng vai trò gì?
A. Người sản xuất trực tiếp
B. Người điều tiết thị trường nhằm ổn định giá cả và bảo vệ người sản xuất
C. Người tiêu dùng cuối cùng
D. Người xuất khẩu độc quyền
Câu 38: Tình huống: Một chính sách hỗ trợ ngư dân đóng tàu vỏ thép vươn khơi bị thất bại do tàu đóng xong bị hư hỏng, rỉ sét nhanh chóng. Qua thanh tra, phát hiện cơ sở đóng tàu đã gian lận vật liệu và cơ quan giám sát đã thiếu trách nhiệm. Nguyên nhân thất bại chính ở đây là gì?
A. Do ngư dân không biết sử dụng tàu
B. Do năng lực và phẩm chất của bộ máy tổ chức thực thi (cơ sở đóng tàu và cơ quan giám sát)
C. Do biển quá mặn làm hỏng tàu
D. Do chính sách sai ngay từ đầu về chủ trương
Câu 39: Trong quản lý tài chính công, nguyên tắc "Cân đối ngân sách" hiện đại được hiểu như thế nào?
A. Thu phải luôn luôn lớn hơn hoặc bằng chi trong từng năm một
B. Không được phép vay nợ dưới mọi hình thức
C. Cân đối theo chu kỳ kinh tế, chấp nhận thâm hụt có kiểm soát để đầu tư phát triển và kích cầu khi suy thoái
D. In tiền để bù đắp mọi khoản thiếu hụt
Câu 40: Để huy động nguồn lực "chất xám" của đội ngũ trí thức kiều bào cho phát triển đất nước, hình thức thực thi chính sách nào là phù hợp nhất?
A. Hình thức cưỡng chế bắt buộc về nước
B. Hình thức "sốc" trong thời gian ngắn
C. Hình thức đi vào chiều sâu, tinh tế, tạo cơ chế đãi ngộ và môi trường làm việc tôn trọng
D. Hình thức đánh thuế cao thu nhập của họ